Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

Devanagari script

पद्माकृत्पद्मतीर्थं च तदग्रे पितृतृप्तिकृत् । तत्र स्नानादिकरणात्प्राप्नुयादघसंक्षयम्

Transliteration

padmākṛtpadmatīrthaṃ ca tadagre pitṛtṛptikṛt | tatra snānādikaraṇātprāpnuyādaghasaṃkṣayam

Translation

Seterusnya Padma-tīrtha, terbentuk seperti teratai, yang menenteramkan para leluhur. Dengan mandi suci dan melaksanakan ritus yang ditetapkan di sana, seseorang memperoleh penyusutan dosa.

Word by Word

• पद्माकृत्: the lotus-maker (one who makes/creates lotuses)
• पद्माकृत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पद्म + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कृदन्तः—कृत् (कृ धातोः क्विप्/क्विन्-प्रत्ययान्तः) ‘maker’; समासः तत्पुरुष (पद्मम् आकृतिः/पद्मं करोति)

• पद्मतीर्थम्: Padma-tīrtha
• पद्मतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्मतीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (पद्मस्य तीर्थम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अग्रे: ahead; in front
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पितृतृप्तिकृत्: causing satisfaction of the ancestors
• पितृतृप्तिकृत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पितृ + तृप्ति + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः—कृत् (कृ धातोः क्विप्) ‘maker’; समासः तत्पुरुष (पितॄणां तृप्तिं करोति)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• स्नानादिकरणात्: from doing bathing and the like
• स्नानादिकरणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्नान + आदि + करण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (स्नानम् आदि यस्य; तस्य करणम्)

• प्राप्नुयात्: would attain
• प्राप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन; धातुः आप् (to obtain) उपसर्गः प्र

• अघसंक्षयम्: destruction of sin
• अघसंक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अघ + संक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (अघस्य संक्षयः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Padma-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A lotus-shaped pool/ford with blooming lotuses; pilgrims bathe and offer tarpaṇa; subtle presence of pitṛs receiving satisfaction, depicted as serene ancestral figures in the background sky.

Characters & Entities

• Padma-tīrtha
• Pitṛs (ancestors)
• Kāśī (Varanasi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is not only personal; dharma includes care for the ancestral line, and tīrtha-rites are said to benefit both self and pitṛs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Padma-tīrtha, described as lotus-shaped and effective for pitṛ-satisfaction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) and related observances (snānādi) at the tīrtha.