Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

देव्युवाच । मनोरथतृतीयायां व्रतं कीदृक्कथा कथम् । किं फलं कैः कृतं नाथ कथयैतत्कृपां कुरु

devyuvāca | manorathatṛtīyāyāṃ vrataṃ kīdṛkkathā katham | kiṃ phalaṃ kaiḥ kṛtaṃ nātha kathayaitatkṛpāṃ kuru

Dewi berkata: “Pada Manoratha-tṛtīyā, apakah rupa vrata itu, bagaimana kisah dan tatacaranya? Apakah buahnya, dan siapakah yang telah melaksanakannya? Wahai Nātha, ceritakanlah ini—kasihanilah aku.”

देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मनोरथतृतीयायाम्on Manoratha-tṛtīyā
मनोरथतृतीयायाम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमनोरथ + तृतीया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुषः (नाम-विशेष)
व्रतम्the vow
व्रतम्:
Karma (Topic/object of inquiry/विषय)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
कीदृक्of what kind
कीदृक्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीदृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नवाचक-विशेषण
कथाthe account/story
कथा:
Karma (Topic/object of inquiry/विषय)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नार्थे (what is the story/description)
कथम्how
कथम्:
Prakaraṇa (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb: how)
किम्what
किम्:
Visheshana (Interrogative determiner/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नवाचक (what)
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Topic/object of inquiry/विषय)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
कैःby whom
कैः:
Karana (Instrument/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; प्रश्नवाचक—‘by whom’
कृतम्performed
कृतम्:
Karma (Predicate adjective to ‘vratam’/कर्म-विशेषण)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘done/performed’ (व्रतं कृतम्)
नाथO Lord
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
कथयtell
कथय:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘this’ (object of कथय)
कृपाम्compassion
कृपाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
कुरुdo/show
कुरु:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Devī (Pārvatī)

Tirtha: Manoratha-tṛtīyā (query initiating its māhātmya)

Type: kshetra

Listener: Īśvara (Śiva)

Scene: Devī respectfully questions Īśvara: a seated divine couple in a serene setting, Devī’s hand in inquiry gesture, attendants/ṛṣis listening, signaling the start of a vrata-kathā.

D
Devī (Pārvatī)
Ś
Śiva
M
Manoratha-tṛtīyā

FAQs

Sacred observances should be learned with humility—asking for the right method, meaning, and fruit is itself dharmic.

The conversation is embedded in the Kāśīkhaṇḍa tradition, aligning the vow’s teaching with Kāśī’s sacred milieu.

The verse requests details of the Manoratha-tṛtīyā-vrata—its katha (origin story), vidhi (procedure), and phala (benefit).