Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

मंदमद मरुल्लोल पल्लवैः करपल्लवैः । योध्वगानध्वसंतप्तानाह्वये दिवतापहृत्

maṃdamada marullola pallavaiḥ karapallavaiḥ | yodhvagānadhvasaṃtaptānāhvaye divatāpahṛt

Dengan pucuk daun lembut laksana telapak tangan yang bergoyang dalam hembusan bayu yang halus memabukkan, pohon itu—penghapus bahang siang—memanggil para musafir letih yang hangus oleh panas perjalanan.

मन्दमदgently swaying
मन्दमद:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्द + मद (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अत्र विशेषणरूपेण (gentle-intoxicated i.e., mildly swaying)
मरुल्लोलtrembling in the breeze
मरुल्लोल:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमरुत् + लोल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; तत्पुरुषः (wind-trembling)
पल्लवैःwith sprouts/leaves
पल्लवैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपल्लव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (instr. pl.)
करपल्लवैःwith hand-like leaves
करपल्लवैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर + पल्लव (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (hand-like leaves)
योद्ध्वगान्war-bound travellers/warriors on the road
योद्ध्वगान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोद्ध्वग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (युद्धं गच्छन्ति इति)
अध्वसंतप्तान्wearied by the road
अध्वसंतप्तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअध्वन् + संतप्त (सम्+तप् + क्त; कृदन्त) (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (अध्वना संतप्त = scorched by the journey)
आह्वयेI call/invite
आह्वये:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + ह्वे (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
दिवतापहृत्removing the daytime heat
दिवतापहृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव + ताप + हृत् (हृ धातु से कृत्; प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (दिवा तापं हरति)

Skanda

Tirtha: Kāñcana-śākhā Vata (as refuge-tīrtha)

Type: ghat

Listener: Agastya / sages (contextual)

Scene: The banyan’s tender leaves sway like soft hands in a mild breeze, as if calling road-weary pilgrims to rest; travelers sit beneath, their fatigue and heat visibly easing.

K
Kāñcanaśākhā vaṭa
T
Travelers (adhvagāḥ)

FAQs

In a tīrtha, nature itself participates in dharma—guiding and soothing pilgrims as part of the sacred economy of merit.

The sacred banyan (Kāñcanaśākhā) in the Kāśī/Ānandavana context, portrayed as a haven for pilgrims.

None; it highlights the pilgrim-supporting grace embedded in the sacred landscape.