Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 88

सा दुर्गाशक्तिभिः सार्धं काशीं रक्षति सर्वतः । ताः प्रयत्नेन संपूज्या कालरात्रिमुखा नरैः

sā durgāśaktibhiḥ sārdhaṃ kāśīṃ rakṣati sarvataḥ | tāḥ prayatnena saṃpūjyā kālarātrimukhā naraiḥ

Durgā itu bersama segala Śakti-Nya melindungi Kāśī dari segenap penjuru. Oleh itu manusia hendaklah memuja para Śakti itu dengan bersungguh-sungguh, bermula dengan Kālarātri.

साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
दुर्गाशक्तिभिःwith Durgā’s powers
दुर्गाशक्तिभिः:
Karana/Sahakari (Instrument/साधन)
TypeNoun
Rootदुर्गा (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (दुर्गायाः शक्तयः)
सार्धम्together with
सार्धम्:
Sambandha (Association)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; सहार्थक (with/along with)
काशीम्Kāśī
काशीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
रक्षतिprotects
रक्षति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
Desha-adhikarana (Locative sense/देश)
TypeIndeclinable
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; दिशावाचक/पर्यायवाचक (adverb: on all sides)
ताःthey (those)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/साधन)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
संपूज्याःare to be worshipped
संपूज्याः:
Karya (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्) कृदन्त; कर्मणि/भावे विधेयविशेषण; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (to be worshipped)
कालरात्रिमुखाःheaded by Kālarātri
कालरात्रिमुखाः:
Visheshana (Adjective of subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकालरात्रि (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—'कालरात्रिः मुखं यस्याः/यासाम्' (having Kālarātri as the foremost/face)
नरैःby men
नरैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context) to Agastya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Śakti-rakṣā-maṇḍala)

Type: kshetra

Scene: Durgā stands as a radiant protectress over the map-like silhouette of Kāśī, while multiple Śaktis emanate around her like a directional garland; devotees offer worship beginning with the fierce Kālarātri.

D
Durgā
Ś
Śaktis (Nine Powers)
K
Kālarātri
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

The sacred city is protected by divine energies; honoring those protective powers aligns the devotee with the kṣetra’s spiritual order.

Kāśī as a protected kṣetra (sacred field) guarded by Durgā and her Śaktis.

Worship Durgā’s Śaktis diligently, explicitly mentioning Kālarātri as foremost among them.