Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

निर्वाणलक्ष्मीं यः कांक्षेत्त्यक्त्वा संसारदुर्गतिम् । तेन काशी न संत्याज्या यद्याप्तैशादनुग्रहात्

nirvāṇalakṣmīṃ yaḥ kāṃkṣettyaktvā saṃsāradurgatim | tena kāśī na saṃtyājyā yadyāptaiśādanugrahāt

Sesiapa yang mendambakan kemuliaan nirvāṇa, setelah meninggalkan jalan sukar saṃsāra—maka Kāśī tidak wajar ditinggalkan olehnya, jika ia telah diperoleh melalui rahmat Tuhan.

nirvāṇa-lakṣmīmthe fortune/bliss of nirvāṇa
nirvāṇa-lakṣmīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnirvāṇa (प्रातिपदिक) + lakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (nirvāṇasya lakṣmīḥ)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
kāṃkṣetshould desire
kāṃkṣet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kāṅkṣ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having abandoned’
saṃsāra-durgatimthe bad course/misery of saṃsāra
saṃsāra-durgatim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃsāra (प्रातिपदिक) + durgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (saṃsārasya durgatiḥ)
tenatherefore/by that (reason)
tena:
Hetu/Karana (Means/Reason/हेतु/करण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
kāśīKāśī
kāśī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
saṃtyājyāto be abandoned
saṃtyājyā:
Pratipādya (Predicate adjective/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootsam + √tyaj (धातु)
Formकृदन्त—तव्यत्/यत्-प्रत्यय (gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘kāśī’ इत्यस्य विधेयविशेषणम्
yadiif
yadi:
Sambandha-bodhaka (Clause linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional conjunction)
āptaiḥby trusted ones/elders
āptaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootāpta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘āpta’ = प्रिय/सुहृद् (trusted ones)
āśātfrom hope/expectation
āśāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootāśā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
anugrahātfrom favor/grace
anugrahāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootanugraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

Skanda (contextual attribution for Kāśīkhaṇḍa dialogues)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A serene sādhaka seated near Gaṅgā with Kāśī’s temples behind; above, a subtle hand of Śiva (grace) bestowing a luminous ‘nirvāṇa-lakṣmī’ aura—depicted as calm radiance, not worldly wealth.

K
Kāśī
Ī
Īśa (the Lord)

FAQs

If liberation is the goal, one should not abandon the sacred support of Kāśī, especially when it is gained by divine grace.

Kāśī, presented as a providentially obtained place conducive to nirvāṇa.

No specific rite; the emphasis is on steadfastness in a liberating sacred place.