Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 160

नैर्कत्यां दिशि तल्लिंगं निरृतेश्वरसंज्ञकम् । पौलस्त्यराघवात्पश्चात्पूजितं सर्वदुष्टहृत्

nairkatyāṃ diśi talliṃgaṃ nirṛteśvarasaṃjñakam | paulastyarāghavātpaścātpūjitaṃ sarvaduṣṭahṛt

Di arah barat daya berdiri Liṅga itu, masyhur dengan nama Nirṛteśvara. Kemudian ia dipuja oleh Rāghava, keturunan Pulastya; ia menghapus segala kejahatan dan pengaruh buruk.

नैर्कत्याम्in the Nairkatī (region/direction)
नैर्कत्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैर्कती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; दिक्-विशेष/प्रदेशवाचक
दिशिin the direction
दिशि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (Determiner/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (that)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
निरृतेश्वर-संज्ञकम्called Nirṛteśvara
निरृतेश्वर-संज्ञकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिरृति + ईश्वर + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—निरृतेश्वर इति संज्ञा यस्य (named ‘Nirṛteśvara’)
पौलस्त्य-राघवात्by/through Paulastya-Rāghava
पौलस्त्य-राघवात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपौलस्त्य + राघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; तत्पुरुषः—पौलस्त्यः राघवः (Rāghava, descendant of Pulastya)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (afterwards)
पूजितम्worshipped
पूजितम्:
Kriya (Result state/क्रियाफल)
TypeVerb
Root√पूज् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘worshipped’
सर्व-दुष्ट-हृत्remover of all wickedness
सर्व-दुष्ट-हृत्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + दुष्ट + हृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; तत्पुरुषः—सर्वान् दुष्टान् हरति इति (remover of all evil-doers/evils)

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Nirṛteśvara

Type: temple

Scene: In the south-west quarter, a shrine of Nirṛteśvara stands with darker, protective ambience; a royal-sage figure identified as Rāghava (Pulastya lineage) offers worship—water, bilva, incense—while shadowy 'duṣṭa' forces dissolve into light.

N
Nirṛteśvara (Śiva-liṅga)
N
Nirṛti (directional association)
R
Rāghava (paulastya lineage reference)
P
Pulastya
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Kāśī’s liṅgas are mapped into sacred directions, offering protection and moral purification through worship.

Nirṛteśvara Liṅga in Kāśī, associated with the south-west (nairṛtya) quarter.

Pūjā (worship) of Nirṛteśvara, praised as removing all ‘duṣṭa’ (evil).