Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

ब्राह्मणानामिति वचः क्षेत्रभक्तिविबृंहितम् । निशम्य गिरिजाकांतस्तुतोष नितरां हरः

brāhmaṇānāmiti vacaḥ kṣetrabhaktivibṛṃhitam | niśamya girijākāṃtastutoṣa nitarāṃ haraḥ

Tatkala mendengar kata-kata para brāhmaṇa—kata-kata yang bersinar oleh bhakti kepada kṣetra suci—Hara, kekasih Girijā (Pārvatī), menjadi amat berkenan dan gembira.

ब्राह्मणानाम्of the brāhmaṇas
ब्राह्मणानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
इतिthus
इति:
Discourse marker (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-सूचक-अव्यय (quotative particle)
वचःspeech/statement
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
क्षेत्रभक्तिविबृंहितम्enhanced by devotion to the sacred field
क्षेत्रभक्तिविबृंहितम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षेत्र-भक्ति-विबृंहित (प्रातिपदिक; क्षेत्र + भक्ति + विबृंहित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समासः (क्षेत्रे भक्त्या विबृंहितम् = devotion-to-the-field enhanced)
निशम्यhaving heard
निशम्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootनि-शम् (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्यय (absolutive/gerund): having heard
गिरिजाकान्तःthe beloved of Girijā (Śiva)
गिरिजाकान्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरिजा-कान्त (प्रातिपदिक; गिरिजा + कान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरिजायाः कान्तः)
तुतोषwas pleased
तुतोष:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नितराम्greatly
नितराम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनितराम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रता-अव्यय (adverb: exceedingly)
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम

Narrator (Skanda to Agastya, per Kāśīkhaṇḍa convention)

Tirtha: Kāśī kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A group of venerable brāhmaṇas in Kāśī recite kṣetra-glorifying words; Śiva (Hara), as Girijā-kānta, listens with softened gaze and visible delight, the city’s ghāṭs and temple spires behind.

B
Brāhmaṇas
H
Hara (Śiva)
G
Girijā (Pārvatī)
K
Kāśī-kṣetra

FAQs

Devotion to the sacred kṣetra (Kāśī) is itself a powerful act of dharma that delights Śiva.

Kāśī-kṣetra (Vārāṇasī), praised through kṣetra-bhakti.

The implied practice is stuti (praise) and remembrance of Kāśī; no specific vrata or dāna is stated in this verse.