Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

त एव धन्या मर्त्येस्मिन्सर्वक्रतुषु दीक्षिताः । त्यक्त्वा पुण्यार्जितां लक्ष्मीमैक्षियैर्मणिकर्णिका

ta eva dhanyā martyesminsarvakratuṣu dīkṣitāḥ | tyaktvā puṇyārjitāṃ lakṣmīmaikṣiyairmaṇikarṇikā

Di dunia fana ini, merekalah yang diberkati—yang telah menerima dīkṣā dalam segala yajña—yang meninggalkan Lakṣmī hasil kebajikan dan memandang Maṇikarṇikā sebagai naungan tertinggi.

तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis
धन्याःblessed, fortunate
धन्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
मर्त्येin the mortal world
मर्त्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative singular)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सर्वक्रतुषुin all sacrifices
सर्वक्रतुषु:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + क्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; तत्पुरुष: सर्वे क्रतवः = all sacrifices; locative plural
दीक्षिताःinitiated, consecrated
दीक्षिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√दिक्ष् (धातु) → दीक्षित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-कृदन्त ‘initiated/consecrated’
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootत्यज् (धातु) → त्यक्त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), prior action ‘having abandoned’
पुण्यार्जिताम्earned by merit
पुण्यार्जिताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + अर्जित (प्र + √अर्ज्, क्त-कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: पुण्येन अर्जिता = earned by merit
लक्ष्मीम्fortune, prosperity
लक्ष्मीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ऐक्षियैःby the Aikṣiyas (uncertain)
ऐक्षियैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऐक्षिय (प्रातिपदिक; uncertain reading/derivation)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; पाठ-समस्या: ‘ऐक्षियैः’ अस्पष्ट (possibly a proper/epithet or scribal variant)
मणिकर्णिकाMaṇikarṇikā
मणिकर्णिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Listener: Devotee/sage audience

Scene: A sacrificer (yajamāna) with ritual marks and attendants, turning away from piles of wealth and sacrificial paraphernalia; he walks toward Maṇikarṇikā with empty hands, eyes fixed on the sacred ghat, embodying renunciation.

M
Māṇikarṇikā
K
Kratu (sacrifices)
D
Dīkṣā (consecration)
L
Lakṣmī (wealth)
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Even sacrificial merit culminates in renunciation—placing liberation above prosperity by turning toward Māṇikarṇikā.

Māṇikarṇikā in Kāśī.

Dīkṣā connected to kratus (sacrificial consecrations) is referenced; the verse stresses renouncing even meritorious wealth.