Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

बिंदुमाधव उवाच । आदौ पादोदके तीर्थे विद्धि मामादिकेशवम् । अग्निबिंदो महाप्राज्ञ भक्तानां मुक्तिदायकम्

biṃdumādhava uvāca | ādau pādodake tīrthe viddhi māmādikeśavam | agnibiṃdo mahāprājña bhaktānāṃ muktidāyakam

Bindumādhava bersabda: Pertama, di tīrtha suci Pādodaka, ketahuilah Aku sebagai Ādi-Keśava; wahai Agnibindu yang maha bijaksana, Akulah pemberi mokṣa kepada para bhakta.

बिन्दुमाधवःBindu-Mādhava
बिन्दुमाधवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबिन्दु + माधव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बिन्दु-नामकः माधवः
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन
आदौat first
आदौ:
Kriya-visheshana (Time/Order)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (locative used adverbially); काल/क्रमवाचक
पादोदकेin (the) Pādodaka
पादोदके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; पादस्य उदकम्
तीर्थेat the sacred ford
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
विद्धिknow, understand
विद्धि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आदिकेशवम्Ādi-Keśava
आदिकेशवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआदि + केशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आदिः केशवः (प्रथमः केशवः)
अग्निबिन्दोO Agnibindu
अग्निबिन्दो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्निबिन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
महाप्राज्ञO very wise one
महाप्राज्ञ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; विशेषणं ‘अग्निबिन्दो’
भक्तानाम्of devotees
भक्तानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
मुक्तिदायकम्giver of liberation
मुक्तिदायकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ति + दायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मुक्तिं ददाति इति; विशेषणं ‘माम्/आदिकेशवम्’

Bindumādhava (a form/title of Viṣṇu in Kāśī)

Tirtha: Pādodaka-tīrtha

Type: ghat

Listener: Agastya

Scene: Bindumādhava (Viṣṇu) instructs Agnibindu: at the Pādodaka-tīrtha, recognize Me as Ādi-keśava. The scene centers on a sacred water spot—clear water in a stone-lined basin/ghat—while Viṣṇu appears with conch, discus, mace, lotus, radiating a liberating presence.

B
Bindumādhava
P
Pādodaka Tīrtha
Ā
Ādikeshava
A
Agnibindu
M
Mukti

FAQs

Recognizing and worshipping the deity in a specific sacred locale is presented as a direct cause of mukti for devotees.

Pādodaka Tīrtha in Kāśī, connected with Ādikeshava/Bindumādhava.

Upāsanā/arcana is implied: ‘know Me as Ādikeshava’ at the tīrtha, indicating devotional worship at that site.