Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

श्रीविष्णुरुवाच । अग्निबिंदो मुनिश्रेष्ठ स्थास्याम्यहमिह ध्रुवम् । काशीभक्तिमतां पुंसां मुक्तिमार्गं समादिशन्

śrīviṣṇuruvāca | agnibiṃdo muniśreṣṭha sthāsyāmyahamiha dhruvam | kāśībhaktimatāṃ puṃsāṃ muktimārgaṃ samādiśan

Śrī Viṣṇu bersabda: “Wahai Agnibindu, yang terbaik antara para resi, Aku akan bersemayam di sini dengan teguh dan pasti, sambil mengajarkan jalan mokṣa kepada insan yang berbhakti kepada Kāśī.”

श्रीविष्णुःLord Viṣṇu (the revered Viṣṇu)
श्रीविष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—श्री + विष्णु (कर्मधारयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अग्निबिंदोO Agnibindu
अग्निबिंदो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्निबिन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—अग्नि + बिन्दु (तत्पुरुषः)
मुनिश्रेष्ठO best of sages
मुनिश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनिश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—मुनीनां श्रेष्ठः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
स्थास्यामिI shall stay
स्थास्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
ध्रुवम्certainly; firmly
ध्रुवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत् (adverbially: firmly/certainly)
काशीभक्तिमताम्of those devoted to Kāśī
काशीभक्तिमताम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाशी-भक्तिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; समासः—काश्यां भक्तिः यस्य (उपपद/तत्पुरुष-प्रायः) + मतुप्-प्रत्यय (भक्तिमत्)
पुंसाम्of men; of persons
पुंसाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
मुक्तिमार्गम्the path to liberation
मुक्तिमार्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—मुक्तेः मार्गः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
समादिशन्instructing; while teaching
समादिशन्:
Kriya-visheshana (Concomitant action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√दिश् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/शानच्), परस्मैपदीय-प्रयोगः; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषण/सहक्रिया (while instructing)

Śrī Viṣṇu

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Agnibindu

Scene: Śrī Viṣṇu addresses the sage Agnibindu in Kāśī, declaring His unwavering residence there to guide Kāśī-devotees to mokṣa; backdrop of Gaṅgā ghāṭs and temple spires.

V
Viṣṇu
A
Agnibindu
K
Kāśī

FAQs

Devotion to Kāśī is portrayed as a direct qualification for receiving instruction in mokṣa, with the deity’s abiding presence supporting liberation.

Kāśī (Vārāṇasī), celebrated as a liberation-giving sacred geography (sthāla-māhātmya).

No specific rite is prescribed here; the emphasis is on bhakti to Kāśī and guidance toward mokṣa.