Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

अथ श्रीकाशीखंडोत्तरार्धं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । अगस्तिरुवाच । पार्वती हृदयानंद सर्वज्ञांगभव प्रभो । किंचित्प्रष्टुमनाः स्वामिंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति

atha śrīkāśīkhaṃḍottarārdhaṃ prārabhyate | śrīgaṇeśāya namaḥ | agastiruvāca | pārvatī hṛdayānaṃda sarvajñāṃgabhava prabho | kiṃcitpraṣṭumanāḥ svāmiṃstadbhavānvaktumarhati

Kini bermulalah bahagian akhir Kāśī Khaṇḍa yang mulia. Sembah sujud kepada Śrī Gaṇeśa. Agastya berkata: Wahai Tuhan, kegembiraan hati Pārvatī, Yang Maha Mengetahui, wahai Aṅgabhava (Skanda), aku ingin bertanya sedikit; sudilah kiranya Engkau menjelaskannya.

अथnow, then
अथ:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formमङ्गल/अनन्तरार्थक अव्यय (opening/then)
श्रीholy, revered
श्री:
Visheshana (Honorific qualifier)
TypeAdjective
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (अव्ययवत् उपपद), समासपूर्वपद (honorific)
काशीKāśī
काशी:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Rootkāśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, समासपूर्वपद
खण्डsection, portion (khaṇḍa)
खण्ड:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Rootkhaṇḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, समासमध्यपद
उत्तरार्धम्the latter half
उत्तरार्धम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootuttara + ardha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative Singular); उत्तरार्धम् = तत्पुरुष (उत्तरः अर्धः)
प्रारभ्यतेis begun/commenced
प्रारभ्यते:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootpra√rabh (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
श्रीrevered
श्री:
Visheshana (Honorific qualifier)
TypeAdjective
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, समासपूर्वपद (honorific)
गणेशायto Gaṇeśa
गणेशाय:
Sampradana (Recipient)
TypeNoun
Rootgaṇeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-एकवचन (Dative Singular)
नमःsalutation
नमः:
Discourse/Invocation
TypeIndeclinable
Rootnamaḥ (अव्यय/निपात)
Formनमस्कारार्थक अव्यय (salutation particle), दत्तिवाचक-प्रयोगे चतुर्थ्यर्थसंबन्ध
अगस्तिःAgastya
अगस्तिः:
Karta (Speaker)
TypeNoun
Rootagasti (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
पार्वतीO Pārvatī
पार्वती:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootpārvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (Vocative Singular)
हृदयheart
हृदय:
Sambandha (within compound)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासपूर्वपद
आनन्दO joy of (my) heart
आनन्द:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootānanda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (Vocative Singular); हृदयानन्द = षष्ठी-तत्पुरुष (हृदयस्य आनन्दः)
सर्वज्ञO omniscient one
सर्वज्ञ:
Sambodhana (Address)
TypeAdjective
Rootsarvajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (Vocative Singular) — अङ्गभव इति विशेषण
अङ्गभवO one born from the body (Kāma)
अङ्गभव:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootaṅga + bhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (Vocative Singular); अङ्गभव = तत्पुरुष (अङ्गात् भवः)
प्रभोO Lord
प्रभो:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (Vocative Singular)
किंचित्something, a little
किंचित्:
Karma (Object-quantifier)
TypeIndeclinable
Rootkiṃcit (अव्यय/सर्वनाम)
Formपरिमाणवाचक अव्यय (indefinite adverbial ‘a little/something’)
प्रष्टुम्to ask
प्रष्टुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeIndeclinable
Rootpra√ś (धातु) + तुमुन्
Formतुमुनन्त (Infinitive)
मनाःintending (having mind)
मनाः:
Karta (Subject)
TypeAdjective
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative Singular); बहुव्रीह्यर्थे ‘प्रष्टुमनाः’ = प्रष्टुम् + मनाः (इच्छावान्)
स्वामिन्O master
स्वामिन्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootsvāmin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-एकवचन (Vocative Singular)
तत्that
तत्:
Karma (Object)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (Accusative Singular) — वक्तुम् इति कर्म
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative Singular)
वक्तुम्to speak/tell
वक्तुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeIndeclinable
Root√vac (धातु) + तुमुन्
Formतुमुनन्त (Infinitive)
अर्हतिis fit/ought
अर्हति:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Root√arh (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)

Agastya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (as the overarching subject of the uttarārdha)

Type: kshetra

Listener: Skanda (Aṅgabhava)

Scene: Opening folio moment: Gaṇeśa invoked at the top; sage Agastya seated with folded hands, addressing Skanda (Aṅgabhava), who is depicted as youthful, radiant, and all-knowing; Pārvatī implied as the ‘heart’s delight’ reference.

K
Kāśīkhaṇḍa
G
Gaṇeśa
A
Agastya
P
Pārvatī
A
Aṅgabhava (Skanda)

FAQs

Sacred teaching is approached through humility, invocation (Gaṇeśa-vandana), and a guru-disciple style dialogue.

No single tīrtha is named yet; the frame announces the Uttarārdha of the Kāśī Khaṇḍa, devoted to Kāśī’s greatness.

An auspicious invocation—salutation to Gaṇeśa—is included as a traditional beginning practice.