Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

क्षेत्रं प्रजापतेः पुण्यं सर्वेषामेव दुर्लभम् । लभ्यते पुण्यसंभारैर्नान्यथार्थस्य राशिभिः

kṣetraṃ prajāpateḥ puṇyaṃ sarveṣāmeva durlabham | labhyate puṇyasaṃbhārairnānyathārthasya rāśibhiḥ

Kṣetra suci Prajāpati ini benar-benar sukar diperoleh oleh semua; ia dicapai hanya dengan himpunan pahala kebajikan, bukan dengan timbunan harta semata-mata.

क्षेत्रम्the sacred region/field
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
पुण्यम्holy
पुण्यम्:
Karta (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं क्षेत्रस्य
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive: among/of all)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
दुर्लभम्hard to obtain
दुर्लभम्:
Karta (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं क्षेत्रस्य
लभ्यतेis obtained
लभ्यते:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense): ‘is obtained’
पुण्य-संभारैःby accumulations of merit
पुण्य-संभारैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + संभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: पुण्यस्य संभाराः
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: ‘otherwise’)
अर्थस्यof wealth/means
अर्थस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
राशिभिःby heaps (of it)
राशिभिः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Prajāpati-kṣetra (as named)

Type: kshetra

Scene: A radiant sacred kṣetra marked by a subtle Prajāpati emblematic presence; pilgrims of humble means enter with devotion while piles of coins lie ignored, illustrating ‘not by wealth’.

P
Prajāpati
K
Kṣetra
P
Puṇya

FAQs

True access to sacred power is governed by puṇya (merit) and dharma, not by money or status.

The ‘Prajāpati’s holy kṣetra’ is traditionally associated with the Prayāga sacred region.

No specific ritual; it asserts the principle that puṇya is the qualification for tīrtha-attainment.