Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

Devanagari script

दूरादालोकयांचक्रे निषादान्मत्स्यजीविनः । पक्षौ विधूय पक्षींद्रो रजसापूर्य रोदसी

Transliteration

dūrādālokayāṃcakre niṣādānmatsyajīvinaḥ | pakṣau vidhūya pakṣīṃdro rajasāpūrya rodasī

Translation

Dari jauh dia melihat kaum Niṣāda, yang mencari nafkah dengan menangkap ikan. Mengibas-ngibaskan sayapnya, raja burung memenuhi bentangan langit dan bumi dengan debu.

Word by Word

• दूरात्: from afar
• दूरात्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-अर्थे अव्यय (ablatival adverb)

• आलोकयाम्-चक्रे: looked at, observed
• आलोकयाम्-चक्रे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-लोकय् (धातु, caus./denom.) + कृ (धातु)
• Form: परिप्रास-रचना (periphrastic perfect): ‘आलोकयाम्’ (नामधातु-भाव) + ‘चक्रे’ (लिट्, प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्)

• निषादान्: Niṣādas (fisher-folk)
• निषादान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निषाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• मत्स्य-जीविनः: fish-livers; fishermen
• मत्स्य-जीविनः: Apposition (Same referent/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मत्स्य (प्रातिपदिक) + जीविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (मत्स्येन जीविनः)

• पक्षौ: (his) two wings
• पक्षौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन

• विधूय: having shaken
• विधूय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-धू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• पक्षी-इन्द्रः: king of birds (Garuḍa)
• पक्षी-इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पक्षिन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पक्षिणाम् इन्द्रः)

• रजसा: with dust
• रजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• आपूर्य: having filled
• आपूर्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-पूॄ/पूर् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• रोदसी: the two worlds: heaven and earth
• रोदसी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन (द्यावापृथिव्यौ)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame)

Visual Art Cues

Scene: Garuḍa, high in the sky, spots Niṣāda fishers from afar; he shakes his wings, raising a vast cloud of dust that fills the horizons.

Characters & Entities

• Garuḍa
• Niṣādas (fishers)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It sets the scene for dharma in action—power is mobilized to rectify a wrong, especially connected with protecting the righteous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is within the Kāśī-khaṇḍa framework; it narrates events rather than naming a particular Kāśī tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.