Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68

गरुड उवाच । मत्स्यादिनां वसन्मध्ये कथं ज्ञेयो द्विजो मया अभक्ष्यो यस्त्वया प्रोक्तस्तच्चिह्नं किं चनात्थ मे

garuḍa uvāca | matsyādināṃ vasanmadhye kathaṃ jñeyo dvijo mayā abhakṣyo yastvayā proktastaccihnaṃ kiṃ canāttha me

Garuḍa berkata: “Sedang aku hidup di tengah para nelayan dan seumpamanya, bagaimana aku mengenali seorang dvija? Nyatakanlah suatu tanda agar orang yang engkau sebut ‘tidak boleh dimakan’ dapat diketahui.”

गरुडःGaruḍa
गरुडः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगरुड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st case), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मत्स्यादिनाम्of fish and the like
मत्स्यादिनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमत्स्य + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th case), बहुवचन; ‘मत्स्य-आदि’ = fish etc.
वसत्dwelling (living)
वसत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन (सम्बन्धे) — ‘of one dwelling’ (agreeing with द्विजस्य understood)
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th case), एकवचन; अधिकरण
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
ज्ञेयःto be recognized
ज्ञेयः:
Vidheyavisheshana (Predicative/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formभाव्य/कर्तव्य (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विधेय-विशेषण (to be known)
द्विजःa twice-born (Brahmin)
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd case), एकवचन
अभक्ष्यःinedible (not to be eaten)
अभक्ष्यः:
Vidheyavisheshana (Predicative/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formनिषेध-भाव्य (a-bhakṣya), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘not to be eaten’
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
प्रोक्तःdeclared
प्रोक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘said/declared’
तत्that
तत्:
Visheshana (Determiner/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (context: ‘that’)
चिह्नम्mark, sign
चिह्नम्:
Karma/Pratipadyam (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचिह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विधेय
किम्what
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; प्रश्न
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अनाथyou tell / explain
अनाथ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअन् + आ + थ (धातु: अथ्/अर्थ् ‘to ask’ as per usage)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; (पाठभेद/सन्धि: ‘अनात्थ’ = ‘अनु-आ-थ’/‘आ-थ’ ‘you tell/you explain’)
मेto me / for me
मे:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-एकवचन (enclitic)

Garuḍa

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Audience of the Kāśīkhaṇḍa discourse

Scene: Garuḍa, the mighty bird-vehicle, bows and questions Vinatā with folded hands; behind them a riverside settlement with nets, boats, and fisherfolk suggests the ‘matsyādi’ milieu; the mood is didactic and investigative.

G
Garuḍa
V
Vinatā
D
Dvija

FAQs

Right action depends on right recognition; dharma calls for careful discernment before judging or harming.

No site is directly praised in this line; it is part of Kāśī Khaṇḍa’s doctrinal narration.

None; the verse requests criteria (cihna) for identifying a dvija.