Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

Devanagari script

वह्नौ स्वर्लोकमापन्ने जाते मध्यंदिने नृपः । कृतमाध्याह्निकस्तूर्णं प्राविशद्भोज्यमंडपम्

Transliteration

vahnau svarlokamāpanne jāte madhyaṃdine nṛpaḥ | kṛtamādhyāhnikastūrṇaṃ prāviśadbhojyamaṃḍapam

Translation

Tatkala Vahni telah berangkat ke Svarga dan tibalah tengah hari, raja—setelah segera menyempurnakan upacara tengah hari—pun masuk ke balai santapan.

Word by Word

• वह्नौ: when/while Agni (was)
• वह्नौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• स्वर्-लोकम्: the heavenly world
• स्वर्-लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (स्वरः लोकः)

• आपन्ने: having gone to; having reached
• आपन्ने: Adhikarana (Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आपन्न (कृदन्त, √आपद्)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); विशेषणम् (वह्नौ)

• जाते: when it had become; when it occurred
• जाते: Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Adjective
• Root: जात (कृदन्त, √जन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); सति-सप्तमी (locative absolute)

• मध्यंदिने: at midday
• मध्यंदिने: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्यंदिन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; सति-सप्तमी

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• कृत-माध्याह्निकः: having performed the midday rites
• कृत-माध्याह्निकः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त, √कृ) + माध्याह्निक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); तत्पुरुषः (कृतं माध्याह्निकं येन)

• तूर्णम्: quickly
• तूर्णम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तूर्णम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• प्राविशत्: entered
• प्राविशत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः प्र-

• भोज्य-मण्डपम्: the dining hall
• भोज्य-मण्डपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोज्य (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (भोज्यस्य मण्डपः)

Speaker

Skanda (narrating)

Visual Art Cues

Scene: Agni has gone to Svarga; the sun stands at midday. The king completes mādhyāhnika swiftly—water vessel, kuśa, and calm posture—then walks toward the dining pavilion.

Characters & Entities

• Vahni (Agni)
• Svarloka (Svarga)
• Nṛpa (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amid extraordinary events, one should maintain daily dharmic observances (nitya-karma).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the broader setting remains within the Kāśī Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Completion of the mādhyāhnika (midday rites) is referenced as a customary duty.