Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 91

प्राणायामेऽधमे घर्मः कंपो भवति मध्यमे । उत्तिष्ठेदुत्तमे देहो बद्धपद्मासनो मुहुः

prāṇāyāme'dhame gharmaḥ kaṃpo bhavati madhyame | uttiṣṭheduttame deho baddhapadmāsano muhuḥ

Dalam prāṇāyāma, pada tahap rendah timbul peluh; pada tahap pertengahan berlaku getaran. Pada tahap tertinggi, walau padmāsana terikat kukuh, tubuh tetap berulang kali terangkat dengan sendirinya.

prāṇāyāmein prāṇāyāma (breath-control)
prāṇāyāme:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootprāṇāyāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः प्राण+आयाम (षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारणार्थ)
adhamein the lowest (stage)
adhame:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषणम् (prāṇāyāme इत्यस्य)
gharmaḥheat, sweating
gharmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
kaṃpaḥtremor
kaṃpaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkaṃpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
bhavatiarises/is
bhavati:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
madhyamein the middle (stage)
madhyame:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootmadhyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; (prāṇāyāme इत्यस्य) विशेषणम्
uttiṣṭhetwould rise/stands up
uttiṣṭhet:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootut-sthā (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
uttamein the highest (stage)
uttame:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; (prāṇāyāme इत्यस्य) विशेषणम्
dehaḥthe body
dehaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
baddha-padmāsanaḥ(the body) in locked lotus-posture
baddha-padmāsanaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbaddha (कृदन्त/भू-धातोः क्त) + padmāsana (प्रातिपदिक; पद्म+आसन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कर्मधारयः—बद्धः (firm/locked) च सः पद्मासनः; dehaḥ इत्यस्य विशेषणम्
muhuḥrepeatedly, again and again
muhuḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootmuhuḥ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb)

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A yogin seated in tightly bound padmāsana on a riverbank ghat of Kāśī; subtle sweat beads, then a tremor ripple, then the body lightly lifts as if buoyed by prāṇa; distant temple spires and the Gaṅgā shimmer at dawn.

K
Kāśī
Y
Yoga
P
Prāṇāyāma
P
Padmāsana

FAQs

It describes observable signs of increasing mastery in prāṇāyāma, encouraging disciplined, graded practice rather than haste.

The broader context is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, though this verse focuses on yogic practice rather than naming a particular tīrtha.

A practical yogic prescription is implied: steady prāṇāyāma while maintaining a firm padmāsana, progressing through stages.