Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

मयाभिषिक्तो राजर्षिः प्रजाः पातुं नरेश्वरः । चकार समयं सोपि महावीर्यो महातपाः

mayābhiṣikto rājarṣiḥ prajāḥ pātuṃ nareśvaraḥ | cakāra samayaṃ sopi mahāvīryo mahātapāḥ

“Raja-ṛṣi itu aku tabalkan dengan upacara abhiṣeka sebagai raja, agar melindungi rakyat. Dia—berkeperwiraan besar dan bertapa besar—turut menetapkan tatanan yang benar serta disiplin.”

मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अभिषिक्तःanointed; consecrated
अभिषिक्तः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-षिच् (धातु)
Formकृदन्तः—क्त (Past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
राजर्षिःroyal sage
राजर्षिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रजाःthe subjects
प्रजाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
पातुम्to protect
पातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootपा (धातु; रक्षणे)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (Infinitive)
नर-ईश्वरःking; lord of men
नर-ईश्वरः:
Apposition (Same-case descriptor/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (lord of men)
चकारmade; established
चकार:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
समयम्a rule; agreement; ordinance
समयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अप्यर्थक-निपातः (also/even)
महा-वीर्यःof great valor
महा-वीर्यः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (of great valor/power)
महा-तपाःof great austerity
महा-तपाः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + तपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (of great austerity)

Brahmā (continuing address to Śiva)

Scene: Brahmā performs royal consecration: sacred waters poured, the rājarṣi stands composed with weapons laid aside in reverence; afterward he proclaims ordinances, embodying both warrior strength and ascetic restraint.

B
Brahmā
Ś
Śiva
R
Ripuṃjaya

FAQs

Legitimate rulership is sanctified through proper anointing and must be exercised as protection of subjects and enforcement of dharmic order.

The verse sits within the Kāśīkhaṇḍa’s Avimukta/Kāśī framework, though its immediate focus is the establishment of righteous kingship.

A royal rite is implied: abhiṣeka (consecration/anointing) as the dharmic basis for kingship.