Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

वेदस्य वदनं प्रोक्तं गायत्री त्रिपदा परा । तिसृभिः प्रणवाद्याभिर्महाव्याहृतिभिः सह

vedasya vadanaṃ proktaṃ gāyatrī tripadā parā | tisṛbhiḥ praṇavādyābhirmahāvyāhṛtibhiḥ saha

‘Mulut’ Veda dikatakan ialah Gāyatrī yang maha luhur bertiga pāda, bersama tiga Mahāvyāhṛti yang bermula dengan Praṇava (Oṃ).

वेदस्यof the Veda
वेदस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
वदनम्the mouth/face
वदनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्रोक्तम्is declared
प्रोक्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is said/declared’
गायत्रीGāyatrī
गायत्री:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्रिपदाthree-footed/three-part
त्रिपदा:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + पद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘गायत्री’)
पराsupreme
परा:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘गायत्री’)
तिसृभिःwith three
तिसृभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (सर्वनाम-प्रातिपदिक/संख्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (of following feminine plural)
प्रणव-आद्याभिःbeginning with the praṇava (Oṃ)
प्रणव-आद्याभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootप्रणव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘प्रणवः आदिः यसासाम्’ (beginning with praṇava)
महा-व्याहृतिभिःwith the great utterances (vyāhṛtis)
महा-व्याहृतिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + व्याहृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपपद (particle meaning ‘together with’)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda instructing Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A Vedic brāhmaṇa seated on a kuśa mat at dawn, facing east, with Gaṅgā’s shimmering steps behind; subtle radiance forms the three pādas of Gāyatrī and the Praṇava above his head, suggesting ‘Veda’s mouth’.

G
Gāyatrī
P
Praṇava
M
Mahāvyāhṛti
V
Veda

FAQs

Gāyatrī, supported by Oṃ and the vyāhṛtis, is presented as the essential gateway through which Vedic wisdom is voiced and realized.

The verse sits within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī milieu, but it specifically glorifies mantra structure rather than a named tirtha.

Use Gāyatrī (three pādas) together with Praṇava and the three mahāvyāhṛtis (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ) as the standard Vedic framing.