Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

इति ज्ञानं ममोद्भूतं ज्ञानवापीक्षणात्क्षणात् । इति तस्या वचः श्रुत्वा सापि बुद्धिशरीरिणी

iti jñānaṃ mamodbhūtaṃ jñānavāpīkṣaṇātkṣaṇāt | iti tasyā vacaḥ śrutvā sāpi buddhiśarīriṇī

“Demikianlah pengetahuan bangkit dalam diriku—seketika—hanya dengan memandang Jñānavāpī.” Mendengar kata-katanya, dia juga—seakan berjasadkan kebijaksanaan yang murni—tergerak lalu menyahut.

इतिthus
इति:
Discourse marker (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउपसंहार/उद्धरणार्थक-अव्यय
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ममmy
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
उद्भूतम्arisen, sprung forth
उद्भूतम्:
Predicate (Karmani/कर्मणि)
TypeVerb
Rootउद्-भू (धातु)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्यय (भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः—उद्
ज्ञानवापीक्षणात्from seeing the Jñānavāpī
ज्ञानवापीक्षणात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootज्ञान-वापी-ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; समासः—ज्ञानवाप्याः ईक्षणम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
क्षणात्in an instant / from that moment
क्षणात्:
Apadana (Source/Time-point)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
इतिthus
इति:
Discourse marker (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निदर्शनार्थक-अव्यय
तस्याःof her
तस्याः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
वचःwords, speech
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्तः—क्त्वा-प्रत्यय (अव्यय-भाव, absolutive/gerund)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Discourse marker (Avyaya/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (also)
बुद्धिशरीरिणीone whose body is (made of) intellect
बुद्धिशरीरिणी:
Predicate adjective (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबुद्धि-शरीरिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बुद्धिः शरीरं यस्याः (बहुव्रीहि-प्राय; रूपेण तत्पुरुषवत्)

Primary: Kalāvatī; Narration frame: Skanda (contextual)

Tirtha: Jñānavāpī

Type: kund

Listener: A female/companion listener indicated by ‘sāpi’ (she too) within the narrative

Scene: At the rim of Jñānavāpī, the narrator’s eyes widen as a sudden inner light dawns; behind her, a companion/listener becomes ‘embodied understanding’—calm, luminous, attentive—while the well’s water reflects a subtle radiance.

J
Jñānavāpī

FAQs

Darśana of a truly sacred tīrtha in Kāśī is celebrated as a catalyst for immediate inner awakening and clarifying knowledge.

Jñānavāpī in Kāśī (Vārāṇasī).

The implied practice is darśana (beholding/visiting) of Jñānavāpī; no further rite is specified in this verse.