Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

प्रायो मदन भूपाल हर्म्य रत्नांतरे शुभे । जितप्रवालसुच्छाये तस्या रदनवाससी

prāyo madana bhūpāla harmya ratnāṃtare śubhe | jitapravālasucchāye tasyā radanavāsasī

Wahai raja, gigi dan bibir gadis itu seakan istana permata yang mulia milik Dewa Kama—bercahaya dari dalam, dan warnanya mengatasi seri karang merah yang terang.

प्रायःmostly
प्रायः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रायः (अव्यय)
Formनित्यत्व/बहुलत्ववाचक-अव्ययम् (adverb: mostly/usually)
मदनO Madana (Love-god)
मदन:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन, एकवचनम् (masc voc sg)
भूपालO king
भूपाल:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootभूपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन, एकवचनम् (masc voc sg)
हर्म्यin a palace
हर्म्य:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहर्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम् (neut loc sg)
रत्नान्तरेamong jewels
रत्नान्तरे:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरत्न + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम् (neut loc sg); रत्न-अन्तरे = ‘amid/between jewels’
शुभेauspicious/beautiful
शुभे:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; अधिकरण-विशेषणम् (qualifying the place)
जितsurpassing
जित:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootजि (धातु) → जित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः; नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; समासाङ्ग
प्रवालcoral
प्रवाल:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रवाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम्; समासाङ्ग
सुच्छायेin splendid hue
सुच्छाये:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसु + छाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम् (fem loc sg); सु-छाये = ‘in fine lustre/shade’
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम् (fem gen sg)
रदनtooth
रदन:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootरदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम्; समासाङ्ग
वाससीtwo coverings/garments
वाससी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, द्विवचनम् (neut nom dual); रदन-वाससी = ‘two garments of the teeth’ (i.e., lips as coverings)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: A king (bhūpāla) within the embedded story-world; plus frame ṛṣis indirectly

Scene: Addressed to a king: the maiden’s teeth and lips are likened to a jeweled palace of Love—radiant within; lips surpassing coral in brightness.

M
Madana (Kāma)

FAQs

The Purāṇa’s descriptive beauty (kāvya-style) serves the larger sacred narrative, where worldly splendour is framed within dharma and the sanctity of Kāśī.

Kāśī indirectly; this is part of the Kāśīkhaṇḍa’s kṣetra-centered narration.

None.