Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासी नरोत्तमः । प्रातः स्नात्वाथ पीतांभस्त्वंतर्लिंगमयो भवेत्

aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāmupavāsī narottamaḥ | prātaḥ snātvātha pītāṃbhastvaṃtarliṃgamayo bhavet

Pada tithi kelapan dan keempat belas, insan terbaik hendaklah berpuasa. Setelah mandi pada waktu fajar lalu meminum air itu, dia menjadi dipenuhi Liṅga (Śiva) di batin.

अष्टम्याम्on the eighth (lunar day)
अष्टम्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअष्टमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (तिथिवाचक)
and
:
Avyaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चतुर्दश्याम्on the fourteenth (lunar day)
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (तिथिवाचक)
उपवासीfasting
उपवासी:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपवासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (उपवासं करोति इति)
नरोत्तमःthe best of men
नरोत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (उत्तमः नरः)
प्रातःin the morning
प्रातः:
Avyaya (Time adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (in the morning)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√स्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having bathed)
अथthen
अथ:
Avyaya (Sequencer/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then)
पीताम्भःhaving drunk water
पीताम्भः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीत (प्रातिपदिक; √पा धातु + क्त) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (पीतम् अम्भः यस्य) — बहुव्रीहि-भावेन ‘one who has drunk water’ इत्यर्थे
तुindeed
तु:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (but/indeed)
अन्तर्लिङ्गमयःconsisting of the inner liṅga
अन्तर्लिङ्गमयः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गभाव) + लिङ्ग (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अन्तर्-लिङ्गम्) + मय (made of/consisting of)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Scene: A disciplined pilgrim in Kāśī fasts on aṣṭamī/caturdaśī, bathes at dawn, sips tīrtha water; a subtle inner vision shows a radiant liṅga within the chest.

A
Aṣṭamī
C
Caturdaśī
U
Upavāsa (fast)
S
Snāna
L
Liṅga (Śiva)

FAQs

Disciplined observance—fasting and sacred bathing—cultivates inner Śiva-consciousness (liṅga-bhāva).

The verse continues the Kāśī tīrtha context of Adhyāya 33 (the exact pond/ford is not named in this single śloka).

Upavāsa on Aṣṭamī and Caturdaśī, followed by prātaḥ-snānā and drinking tīrtha-water.