Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74

Devanagari script

अन्यच्चापि शुभं कर्म यदत्र श्रद्धयायुतम् । विनात्मघातमीशान त्यक्त्वा प्रायोपवेशनम्

Transliteration

anyaccāpi śubhaṃ karma yadatra śraddhayāyutam | vinātmaghātamīśāna tyaktvā prāyopaveśanam

Translation

Dan apa jua amal baik lain yang dilakukan di sini dengan śraddhā—tanpa mencederakan diri, wahai Īśāna—setelah meninggalkan prāyopaveśana (berpuasa hingga mati), menjadi amalan yang berbuah rohani.

Word by Word

• अन्यत्: another; further
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थ (also)

• शुभम्: auspicious; good
• शुभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• कर्म: deed; act
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• आयुतम्: joined with; accompanied by
• आयुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-युज् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → आयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• विना: without
• विना: Sambandha (Exclusion/वर्जन)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश-निपात (preposition: without), तृतीया/द्वितीया-योग्य

• आत्म-घातम्: self-killing; suicide
• आत्म-घातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मनः घातः)

• ईशान: O Lord (Ishana)
• ईशान: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• प्राय-उपवेशनम्: fasting unto death (prāyopaveśa)
• प्राय-उपवेशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राय (अव्यय/प्रातिपदिक) + उपवेशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (प्रायः उपवेशनम्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Addressed to Īśāna within the verse; overall audience is the listener of Kāśī-māhātmya

Visual Art Cues

Scene: A devotee in Kāśī turns away from an extreme fasting-to-death posture and instead offers water, lamps, and bilva to a Śiva-liṅga with steady devotion, surrounded by compassionate attendants.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Śiva (Īśāna)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith-filled dharma in Kāśī is praised, while self-harm is discouraged; spiritual progress should be pursued through righteous living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, as the ‘here’ (atra) where śraddhā-based merit is especially potent.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse advises against prāyopaveśana (fasting unto death) and commends performing other auspicious acts with śraddhā.