Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

प्रत्यक्षतीर्थपाथोभिः पंचकुंभैर्मनोहरैः । सिद्धार्थाक्षतदूर्वाभिर्मंत्रैः स्वयमुपस्थितैः

pratyakṣatīrthapāthobhiḥ paṃcakuṃbhairmanoharaiḥ | siddhārthākṣatadūrvābhirmaṃtraiḥ svayamupasthitaiḥ

Disediakan lima buah kumbha yang menawan, berisi air dari tīrtha yang nyata; juga siddhārtha (biji sawi), akṣata (beras utuh), dan rumput dūrvā—serta mantra-mantra seolah-olah hadir dengan sendirinya—bagi menyusun tata upacara.

प्रत्यक्षतीर्थपाथोभिःwith water from visible/actual sacred fords
प्रत्यक्षतीर्थपाथोभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रत्यक्ष (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + पाथस्/पाथः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—प्रत्यक्षतीर्थपाथस् = प्रत्यक्षाणि तीर्थानि तेषां पाथः (water from manifest/nearby tīrthas)
पञ्चकुम्भैःwith five pots
पञ्चकुम्भैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + कुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; द्विगु-समासः—पञ्चकुम्भ = पञ्च कुम्भाः (five pots)
मनोहरैःwith charming (ones)
मनोहरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमनोहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
सिद्धार्थाक्षतदूर्वाभिःwith mustard seeds, unbroken rice, and durvā grass
सिद्धार्थाक्षतदूर्वाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसिद्धार्थ (प्रातिपदिक) + अक्षत (प्रातिपदिक) + दूर्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः—सिद्धार्थाः च अक्षताः च दूर्वाः च (mustard seeds, unbroken rice, and durvā grass)
मन्त्रैःwith mantras
मन्त्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
स्वयम्by oneself; spontaneously
स्वयम्:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
उपस्थितैःhaving appeared/present
उपस्थितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootउप + स्था (धातु)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; अर्थः ‘उपस्थित/आगत’

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī-tīrthas (Gaṅgā-ghāṭa tīrtha-jala)

Type: ghat

Listener: Ṛṣi-assembly (frame assumed)

Scene: Five ornate kalaśas brimming with tīrtha-water, arranged symmetrically on a decorated altar; bowls of mustard seeds, unbroken rice, and dūrvā; mantra-scrolls or luminous syllables depicted as self-manifesting.

T
Tīrtha (sacred waters)

FAQs

Sacred geography (tīrtha waters) and sacred sound (mantra) together sanctify action, showing dharma as both place-rooted and spiritually powered.

The verse highlights “tīrtha waters” in the Kāśī setting; specific tīrtha names are not given in this snippet.

Use of five kalaśas filled with tīrtha water, along with siddhārtha (mustard), akṣata (unbroken rice), and dūrvā grass—standard abhiṣeka/maṅgala upacāras with mantra.