Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67

हरिनामाक्षरमुखं भाले गोपीमृदांकितम् । तुलसीमालितोरस्कं स्पृशेयुर्नयमानुगाः

harināmākṣaramukhaṃ bhāle gopīmṛdāṃkitam | tulasīmālitoraskaṃ spṛśeyurnayamānugāḥ

Sesiapa yang mulutnya melafazkan aksara Nama Hari, dahinya bertilaka gopī-candana, dan dadanya dihiasi kalung Tulasī—para pengikut Yama tidak berani menyentuhnya.

हरिनामाक्षरमुखम्having the syllables of Hari’s name on the mouth/face
हरिनामाक्षरमुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootहरि + नाम + अक्षर + मुख (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (हरिनाम-अक्षर-मुखम् = ‘whose face/mouth bears the syllables of Hari’s name’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘(तम्)’ इति कर्मपदम् (implicit)
भालेon the forehead
भाले:
Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
TypeNoun
Rootभाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
गोपीमृदा-अङ्कितम्marked with Gopī-mud (sacred clay)
गोपीमृदा-अङ्कितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगोपीमृदा + अङ्कित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अङ्क्/अङ्कय्)
Formतत्पुरुष-समास (गोपीमृदया अङ्कितम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपदस्य विशेषणम्
तुलसीमालितोरस्कम्with chest adorned by tulasī garland
तुलसीमालितोरस्कम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुलसी + मालित + उरस् (प्रातिपदिक/कृदन्त; √माल्/मालि ‘to garland’)
Formतत्पुरुष-समास (तुलसीया मालितम् उरस्कम् = ‘chest garlanded with tulasī’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपदस्य विशेषणम्
स्पृशेयुःshould touch
स्पृशेयुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
नयमानुगाःfollowers/attendants of Yama
नयमानुगाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनयम (यम) + अनुग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (यमस्य अनुगाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Hari-nāma, gopī-candana, tulasī-mālā as ‘portable tīrtha’ signs

Type: kshetra

Scene: A serene Vaiṣṇava devotee: lips softly uttering Hari-nāma, forehead bright with gopī-candana ūrdhva-puṇḍra, tulasī garland across the chest; Yama’s attendants recoil, hands raised, unable to touch.

H
Hari-nāma
G
Gopī-candana (gopīmṛdā)
T
Tulasī-mālā
Y
Yama (implied)

FAQs

Hari-nāma, Vaiṣṇava tilaka, and Tulasī-mālā together signify surrendered devotion that overcomes fear of death and judgment.

No single tirtha is named; the teaching is a general Vaiṣṇava-bhakti instruction embedded in the Kāśīkhaṇḍa.

Chanting Hari’s name, applying gopī-candana tilaka on the forehead, and wearing a Tulasī garland.