Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

अयमेव परोधर्मस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं तीर्थं विष्णुपादांबु यत्पिबेत

ayameva parodharmastvidameva paraṃ tapaḥ | idameva paraṃ tīrthaṃ viṣṇupādāṃbu yatpibeta

Inilah dharma yang tertinggi, inilah tapa yang paling utama; inilah tīrtha yang paling agung—iaitu apabila seseorang meminum pādāmbu, air suci dari kaki Viṣṇu.

अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
परःsupreme
परः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (धर्मः इति)
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वयार्थक (conjunctive particle ‘but/and’)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (तपः इति)
तपःausterity
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम् इति)
तीर्थम्pilgrimage/holy ford
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
विष्णु-पाद-अम्बुwater from Viṣṇu’s feet
विष्णु-पाद-अम्बु:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः पादयोः अम्बु)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
पिबेत्should drink
पिबेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda to Agastya)

Tirtha: Viṣṇu-pāda-ambu (caraṇāmṛta / pāda-tīrtha)

Type: kund

Scene: A priest offers caraṇāmṛta (water sanctified by washing the Lord’s feet) to a devotee; the devotee drinks with folded hands; above, Viṣṇu’s feet shine, and a stream suggests Gaṅgā-like sanctity.

V
Viṣṇu

FAQs

Devotional sanctity (caraṇāmṛta) is elevated above external religiosity, presented as the essence of dharma, tapas, and tīrtha.

The ‘tīrtha’ is defined devotionally as Viṣṇu’s foot-water (caraṇāmṛta), rather than a named geographic river or shrine.

Pibeta—drink viṣṇu-pādāmbu (caraṇāmṛta), the consecrated water associated with worship of Viṣṇu.