Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा चैव विभावसोः । स्वधा या पितृमुख्यानां सा धेनुर्वरदा सदा

viṣṇorvakṣasi yā lakṣmīḥ svāhā caiva vibhāvasoḥ | svadhā yā pitṛmukhyānāṃ sā dhenurvaradā sadā

Dia yang menjadi Lakṣmī di dada Viṣṇu, yang menjadi Svāhā bagi Dewa Api, dan yang menjadi Svadhā bagi para leluhur utama—Dialah Dhenu (lembu suci), sentiasa penganugeraha kurnia.

viṣṇoḥof Viṣṇu
viṣṇoḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
vakṣasion the chest
vakṣasi:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvakṣas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
she who
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
lakṣmīḥLakṣmī
lakṣmīḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
svāhāSvāhā (oblation-call)
svāhā:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsvāhā (प्रातिपदिक/अव्ययीभूत)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); यज्ञीय-उद्गार/देवता-नाम
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
vibhāvasoḥof Vibhāvasu (Agni)
vibhāvasoḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvibhāvasu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
svadhāSvadhā (pitṛ-offering call)
svadhā:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsvadhā (प्रातिपदिक/अव्ययीभूत)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); पितृयज्ञीय-उद्गार/देवता-नाम
she who
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
pitṛmukhyānāmof the chief Pitṛs
pitṛmukhyānām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + mukhya (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: 'of the foremost among the Pitṛs'; पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
dhenuḥthe cow
dhenuḥ:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdhenu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
varadāgranting boons
varadā:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक) + dā (धातु/प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ: 'boon-giving'; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular) — agreeing with धेनु
sadāalways
sadā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Skanda

Scene: Tripartite symbolism around a cow: Viṣṇu with Lakṣmī at the chest, Agni receiving svāhā, and pitṛs receiving svadhā—three ritual worlds converging into the cow as varadā.

V
Viṣṇu
L
Lakṣmī
A
Agni (Vibhāvasu)
S
Svāhā
S
Svadhā
P
Pitṛs
D
Dhenu (cow)

FAQs

The cow is exalted as the unified sacred principle behind prosperity (Lakṣmī), Vedic offering (svāhā), and ancestral rites (svadhā).

The emphasis is theological within Kāśī Khaṇḍa; it supports Kāśī’s dharma-culture of yajña, dāna, and pitṛ-kriyā.

Implicit support for yajña and pitṛ rites: svāhā offerings to Agni and svadhā offerings to pitṛs, alongside honoring the dhenu as their sacred ground.