Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

विततेऽत्र जगत्यखिलेऽघहरं हर तोषणमेव परं गुणवन् । गुणहीनमहीन महावलयं प्रलयांतकमीश नतोस्मि ततः

vitate'tra jagatyakhile'ghaharaṃ hara toṣaṇameva paraṃ guṇavan | guṇahīnamahīna mahāvalayaṃ pralayāṃtakamīśa natosmi tataḥ

Dalam jagat yang luas ini, wahai Hara, kebaikan tertinggi bagi yang berakhlak ialah menyenangkan-Mu—Engkaulah Penghapus segala dosa. Wahai Īśa, ketiadaan sifat pun tidak mengurangkan-Mu; Engkau lingkaran agung yang meliputi segalanya, penghujung pralaya. Maka aku menunduk sujud kepada-Mu.

विततेwhen (it is) spread/extended
वितते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि+तत (तन् धातु, क्त/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘when spread/extended’ (locative absolute sense with जगति)
अत्रhere
अत्र:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
जगतिin the world
जगति:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), एकवचन
अखिलेentire
अखिले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), एकवचन; विशेषणम् (to जगति)
अघ-हरम्the remover of sin
अघ-हरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक) + हर (हृ धातु, ण्वुल्/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—‘अघं हरति’
हरO Hara
हर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
तोषणम्pleasing (act)
तोषणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतोषण (तुष् धातु, ण्वुल्/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
परम्supreme
परम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (to तोषणम्)
गुणवन्O virtuous one
गुणवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootगुणवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; विशेषणम् (to हर)
गुण-हीनम्devoid of qualities
गुण-हीनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootगुण (प्रातिपदिक) + हीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (to महावलयम्)
अहीनnot deficient
अहीन:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअहीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (to महावलयम्)
महावलयम्the great encircling (cataclysm)
महावलयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वलय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः—‘महद् वलयम्’ (great encircling dissolution)
प्रलय-अन्तकम्O destroyer of dissolution (end of the end)
प्रलय-अन्तकम्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootप्रलय (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘प्रलयस्य अन्तकः’
ईशO Lord
ईश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
नतःbowed
नतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनत (नम् धातु, क्त/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन
ततःtherefore
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

Aṅgiras

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Audience within Kāśī-māhātmya frame

Scene: Śiva as a vast circular enclosure (mahā-valaya) containing galaxies, serene and beyond attributes; beneath, the devotee bows. In the distance, pralaya imagery—oceans rising—yet Śiva remains calm, signifying the end of dissolution.

Ś
Śiva (Hara/Īśa)

FAQs

The highest dharma is to please Śiva; He removes sin and transcends limiting qualities, guiding beings beyond dissolution.

Kāśī is the implied sacred landscape where pleasing Viśveśvara is taught as the supreme path.

No specific rite; the teaching is devotional—toṣaṇa (propitiating/pleasing) Śiva through worship and praise.