Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 45

Devanagari script

जीर्णोद्धारादिकरणं नृत्यवाद्यादिकार्पणम् । ध्वजारोपणकर्मादि तपस्वियतितपर्णम्

Transliteration

jīrṇoddhārādikaraṇaṃ nṛtyavādyādikārpaṇam | dhvajāropaṇakarmādi tapasviyatitaparṇam

Translation

Melaksanakan pembaikan dan pemulihan, mempersembahkan tarian, muzik dan seumpamanya, melakukan amalan seperti menaikkan panji kuil, serta menyenangkan para tapasvi dan yati yang meninggalkan dunia—semuanya ini adalah anggota Mahā-pūjā.

Word by Word

• जीर्ण: old, worn-out
• जीर्ण: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीर्ण (कृदन्त; √जॄ "to decay"/√जॄण्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त) "decayed/old"

• उद्धार: repair, renovation
• उद्धार: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: उद्धार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (उद्धार = renovation/repair)

• आदि: and so on
• आदि: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
• Form: अव्यय; अर्थे "etc."

• करणम्: doing, performance
• करणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: करण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्

• नृत्य: dance
• नृत्य: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: नृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग

• वाद्य: musical instruments
• वाद्य: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: वाद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग

• आदि: etc.
• आदि: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; "etc."

• कार्पणम्: offering, donation
• कार्पणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्पण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; दान/अर्पणार्थे

• ध्वज: flag
• ध्वज: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग

• आरोपण: raising, hoisting
• आरोपण: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: आरोपण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग

• कर्म: ritual act, work
• कर्म: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: कर्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग

• आदि: etc.
• आदि: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; "and the like"

• तपस्वि: ascetic
• तपस्वि: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (तपस्वी = ascetic)

• यति: renunciant
• यति: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग

• तर्पणम्: propitiatory offering (tarpana)
• तर्पणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; तर्पणकर्म (libation/propitiation)

Speaker

Śiva (Maheśāna)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candreśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Soma (Candra)

Visual Art Cues

Scene: A Kāśī temple courtyard: artisans repairing a weathered shrine, devotees offering lamps, dancers and musicians performing before the liṅga, a tall dhvaja-stambha with a new flag being raised, and ascetics receiving respectful offerings.

Characters & Entities

• Śiva
• tapasvins (ascetics)
• yatis (renunciants)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion includes community-facing dharma—maintaining sacred spaces and honoring holy persons is worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Candreśvara-liṅga worship setting in Kāśī, with emphasis on temple-service and festival acts.

What ritualistic prescription is mentioned?

Jīrṇoddhāra (restoration), nṛtya-vādya offerings, dhvajāropaṇa, and tarpaṇa/serving of tapasvins and yatis.