Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

चिन्ताज्वरो मनुष्याणां क्षुधांनिद्रांबलं हरेत् । रूपमुत्साहबुद्धिं श्री जीवितं च न संशयः

cintājvaro manuṣyāṇāṃ kṣudhāṃnidrāṃbalaṃ haret | rūpamutsāhabuddhiṃ śrī jīvitaṃ ca na saṃśayaḥ

Demam kegelisahan pada manusia merampas rasa lapar, tidur dan kekuatan. Ia juga merenggut rupa, semangat, akal budi, seri serta kemakmuran—bahkan nyawa sendiri, tanpa syak.

चिन्ताज्वरःthe fever of worry
चिन्ताज्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचिन्ता + ज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मनुष्याणाम्of humans
मनुष्याणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
क्षुधाम्hunger
क्षुधाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निद्राम्sleep
निद्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
बलम्strength
बलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हरेत्would take away
हरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
रूपम्beauty/form
रूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्साहबुद्धिम्enthusiasm and intellect
उत्साहबुद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्साह + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (two items as a pair)
श्रीम्prosperity, fortune
श्रीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Discourse particle (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
not
:
Discourse particle (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अत्र 'न संशयः' इति नास्ति-प्रायः वाक्यांशः

Vindhya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A symbolic medical chart of the soul: anxiety as a dark fever-cloud siphoning away hunger, sleep, strength, beauty, enthusiasm, intellect, prosperity—shown as fading lotuses or dimming lamps—while a steady Śiva-flame remains unextinguished.

V
Vindhya

FAQs

Unchecked worry devastates both body and mind; dharma requires steadiness, trust, and inner regulation.

None in this verse; it serves as a universal teaching within the Kāśī Khaṇḍa narrative.

None.