Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 74

Devanagari script

योऽध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा भक्तियुतो द्विजेंद्राः । स्वर्गादयस्तस्य न दुर्लभाः स्युः कैवल्यमप्यस्य करस्थमेव

Transliteration

yo'dhyāyamenaṃ paṭhate manuṣyaḥ śṛṇoti vā bhaktiyuto dvijeṃdrāḥ | svargādayastasya na durlabhāḥ syuḥ kaivalyamapyasya karasthameva

Translation

Wahai yang terbaik antara para dvija, sesiapa yang membaca bab ini atau mendengarnya dengan bhakti, baginya syurga dan seumpamanya tidak sukar; bahkan kaivalya seakan berada dalam genggamannya.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अध्यायम्: chapter
• अध्यायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• एनम्: this
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• पठते: reads/recites
• पठते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

• मनुष्यः: a person
• मनुष्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• शृणोति: hears
• शृणोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• वा: or
• वा: Discourse particle (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)
• Form: अव्यय (समुच्चय/विकल्पार्थक निपात)

• भक्ति-युतः: endowed with devotion
• भक्ति-युतः: Karta (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √युज्/यु ‘to join’, past participle sense ‘endowed’) (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः—‘भक्त्या युतः’

• द्विज-इन्द्राः: O best of Brahmins
• द्विज-इन्द्राः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘द्विजानाम् इन्द्राः’ (vocative sense by context)

• स्वर्ग-आदयः: heaven and the like
• स्वर्ग-आदयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘स्वर्गः आदिः येषाम्’ (svargādi- ‘heaven etc.’)

• तस्य: for him/of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• न: not
• न: Negation
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)
• Form: अव्यय (निषेध-निपात)

• दुर्लभाः: hard to obtain
• दुर्लभाः: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (to स्वर्गादयः)

• स्युः: would be/are
• स्युः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन, परस्मैपद

• कैवल्यम्: liberation (kaivalya)
• कैवल्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कैवल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Discourse particle (Also)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (निपात)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अप्यर्थक निपात)

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• कर-स्थम्: in (his) hand, readily available
• कर-स्थम्: Karta (Predicate adjective to कैवल्यम्)
• Type: Adjective
• Root: कर (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक, √स्था ‘to stand’) (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः—‘करे स्थम्’

• एव: indeed/just
• एव: Discourse particle (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात)
• Form: अव्यय (अवधारण-निपात)

Speaker

Sūta (deduced: concluding phalaśruti in Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu-khaṇḍa adhyāya (textual tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijendras/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A circle of dvijas listens with folded hands as a reciter chants the Setu chapter; above them, symbolic visions of svarga and a serene kaivalya-light appear, indicating both worldly and ultimate fruits.

Characters & Entities

• Bhakti
• Svarga
• Kaivalya
• Dvijas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional hearing and recitation of tīrtha-māhātmya is itself a liberating practice, granting both worldly merit and ultimate release.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Setu Māhātmya as a whole—praising Setu/Setubandha—through a chapter-ending promise of fruits.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāṭha (recitation) or śravaṇa (devotional listening) of the chapter.