Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 19

Devanagari script

तस्मिन्नवसरे विप्राः पुलस्त्यतनयः सुधीः । अग्निहोत्रमुपास्ते स्म ज्वलत्पावकसन्निभः

Transliteration

tasminnavasare viprāḥ pulastyatanayaḥ sudhīḥ | agnihotramupāste sma jvalatpāvakasannibhaḥ

Translation

Pada saat itu juga, wahai para brāhmaṇa, putera Pulastya yang bijaksana sedang menunaikan upacara Agnihotra, bersinar laksana api yang menyala.

Word by Word

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; (अवसरे इति विशेषण)

• अवसरे: occasion/time
• अवसरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अवसर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण

• विप्राः: O brāhmaṇas / brāhmaṇas
• विप्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; (सम्बोधन-रूपेणापि सम्भवः, अत्र कथन-प्रवृत्तौ)

• पुलस्त्यतनयः: son of Pulastya
• पुलस्त्यतनयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक) + तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (विश्रवाः इत्यर्थे)

• सुधीः: wise
• सुधीः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुधी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पुलस्त्यतनयः)

• अग्निहोत्रम्: Agnihotra rite
• अग्निहोत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + होत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• उपास्ते: worships/performs
• उपास्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप√आस् (धातु; उपासने)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• स्म: indeed/then (narrative)
• स्म: Kriya-anubandha (क्रियानुबन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: अव्यय; भूतार्थे/अनुस्मरणे निपात (past narrative particle)

• ज्वलत्: blazing
• ज्वलत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु) + शतृ (शतृ-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; अत्र समासपूर्वपद

• पावक: fire
• पावक: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: पावक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/समासाङ्ग (compound member)

• सन्निभः: resembling
• सन्निभः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सन्निभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पुलस्त्यतनयः)

Speaker

Narrator (addressing viprāḥ/brāhmaṇas)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agnihotra-sthāna (āśrama ritual locus)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Viśravas, son of Pulastya, performs Agnihotra; the fire blazes, illuminating his calm face; offerings, ladles, kusa grass, and a small altar are visible.

Characters & Entities

• Pulastya
• Viśravas
• Agnihotra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It upholds Vedic discipline: the sage’s radiance is linked to faithful performance of sacred rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the focus is the āśrama and the Agnihotra context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Agnihotra—the daily Vedic fire offering—is explicitly referenced.