Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

हनूमानुवाच । दुर्जातोऽहं वृथा राम लोके क्लेशाय केवलम् । खिन्नोऽस्मि बहुशो देव राक्षसैः क्रूरकर्मभिः

hanūmānuvāca | durjāto'haṃ vṛthā rāma loke kleśāya kevalam | khinno'smi bahuśo deva rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ

Hanūmān berkata: “Wahai Rāma, aku seakan lahir dengan nasib buruk; di dunia ini aku sia-sia, seolah-olah hanya untuk membawa kesusahan. Wahai Dewa, para rākṣasa yang kejam perbuatannya telah berkali-kali melemahkan diriku.”

हनूमान्Hanumān
हनूमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
दुर्जातःill-born/unfortunate
दुर्जातः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् + जात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम्; समासः—दुष्टः जातः (कर्मधारय/तत्पुरुष-भाव)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
वृथाin vain
वृथा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (in vain)
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
क्लेशायfor suffering
क्लेशाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
केवलम्only
केवलम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयोगः; क्रियाविशेषण (only/merely)
खिन्नःweary/distressed
खिन्नः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखिन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (अहम् इति)
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
बहुशःmany times
बहुशः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formअव्यय; आवृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (often/many times)
देवO lord
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
राक्षसैःby demons
राक्षसैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
क्रूरकर्मभिःof cruel deeds
क्रूरकर्मभिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रूर + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; विशेषणम् (राक्षसैः); समासः—क्रूरं कर्म येषाम् (बहुव्रीह्यर्थे), रूपतः तत्पुरुष-समास-समूहः

Hanūmān

Tirtha: Setukṣetra / Rāmeśvara

Type: kshetra

Listener: Rāma (dharma-jña)

Scene: Close, emotionally charged scene: Hanūmān speaks with trembling intensity, eyes moist, hands partly folded; Rāma listens with compassionate steadiness; the sea and the sand-liṅga shrine remain in the background as silent witnesses.

H
Hanūmān
R
Rāma
R
Rākṣasas

FAQs

The devotee’s heart may fall into self-blame, yet such honesty becomes the doorway to dharmic correction and renewed grace.

The Setu–Rāmeśvaram episode forms the sacred setting, where Rāma’s worship establishes the tīrtha’s fame.

No direct prescription; the verse expresses the psychological strain of service amid conflict.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App