Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 28

Devanagari script

रोगो विजायते नृणां भ्रांतानां कपिसत्तम । रागद्वेषबलाद्बद्धा धर्मा धर्मवशंगताः

Transliteration

rogo vijāyate nṛṇāṃ bhrāṃtānāṃ kapisattama | rāgadveṣabalādbaddhā dharmā dharmavaśaṃgatāḥ

Translation

Wahai yang utama antara kera, bagi manusia yang tersesat timbullah penyakit. Terikat oleh kekuatan raga dan dvesha, ‘kewajipan’ mereka digerakkan oleh paksaan, bukan dharma yang sejati.

Word by Word

• रोगः: disease
• रोगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• विजायते: arises, is born
• विजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• भ्रान्तानाम्: of the deluded
• भ्रान्तानाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भ्रान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; qualifies नृणाम्

• कपिसत्तम: O best of monkeys
• कपिसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कपि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8), एकवचन; समासः—कपीनां सत्तमः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• रागद्वेषबलात्: from the force of attachment and aversion
• रागद्वेषबलात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: राग (प्रातिपदिक) + द्वेष (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; समासः—राग-द्वेषयोः बलम् (dvandva inside + tatpurusha)

• बद्धाः: bound
• बद्धाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बन्ध् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• धर्माः: duties / dharmas
• धर्माः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• धर्मवशंगताः: come under the control of dharma
• धर्मवशंगताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक) + गम् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) 'गत'; समासः—धर्मस्य वशं गताः (accusative tatpurusha)

Speaker

Unspecified teacher addressing a Vānara (kapisattama)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: kapi (vānara)

Visual Art Cues

Scene: A vānara warrior listens as the teacher depicts humans chained by red (rāga) and black (dveṣa) cords; a sick figure in the background symbolizes roga from delusion.

Characters & Entities

• Rāga
• Dveṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Delusion fueled by attachment and aversion generates suffering; dharma must be purified from compulsive impulses.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setukhaṇḍa provides the Setu pilgrimage frame; the verse highlights inner purification as the true companion of tīrtha-visit.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual; it warns against rāga-dveṣa and encourages freedom from delusion.