Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सच्चिदानंदमद्वैतं सांबं रुद्रं प्रयांति वै । रामेश्वराख्यं यल्लिंगं रामचन्द्रेण पूजि तम्

Transliteration

saccidānaṃdamadvaitaṃ sāṃbaṃ rudraṃ prayāṃti vai | rāmeśvarākhyaṃ yalliṃgaṃ rāmacandreṇa pūji tam

Translation

Sesungguhnya mereka mencapai Rudra yang tidak-dua, berhakikat sat-cit-ānanda serta bersama Umā; melalui bhakti kepada liṅga bernama Rāmeśvara yang telah dipuja oleh Rāmacandra.

Word by Word

• सच्चिदानन्दमद्वैतम्: non-dual, of being-consciousness-bliss
• सच्चिदानन्दमद्वैतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सत् + चित् + आनन्द + अद्वैत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम्; बहुपद-कर्मधारयः (सच्चिदानन्दः च अद्वैतः च)

• साम्बम्: with Umā (Pārvatī)
• साम्बम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: साम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम्; समासः: सा (उमा) + अम्ब (सह) = उमा-सहितम्

• रुद्रम्: Rudra (Śiva)
• रुद्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• प्रयान्ति: go / attain
• प्रयान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्ययम् (particle of emphasis/indeed)

• रामेश्वराख्यम्: called ‘Rāmeśvara’
• रामेश्वराख्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रामेश्वर + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः: रामेश्वर इति आख्यं (named Rāmeśvara)

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative link/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्

• रामचन्द्रेण: by Rāmacandra
• रामचन्द्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रामचन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; समासः: रामः चन्द्र इव

• पूजितम्: worshipped
• पूजितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचनम्; लिङ्गम् इति पदस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced from Setukhaṇḍa Māhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Rāmacandra performing solemn worship of the Rāmeśvara liṅga; behind the liṅga, a subtle vision of Rudra as luminous, formless saccidānanda, yet with Umā beside him—personal and absolute fused.

Characters & Entities

• Rudra
• Umā (Ambā)
• Rāmeśvara
• Rāmacandra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to the Rāmeśvara liṅga leads to union with Rudra, described as nondual sac-cid-ānanda.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvaram at Setu, centered on the Rāmeśvara liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) of the Rāmeśvara liṅga, highlighted through the exemplar of Rāmacandra’s worship.