Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 61

पतितैः पर्वतैस्तैस्तु मध्यतः पूरितोदरम् । चक्रतीर्थं महापुण्यं मध्ये विच्छेदमाययौ

patitaiḥ parvataistaistu madhyataḥ pūritodaram | cakratīrthaṃ mahāpuṇyaṃ madhye vicchedamāyayau

Oleh gunung-ganang yang telah gugur itu, lekuk di bahagian tengah pun terisi penuh. Maka Cakra-tīrtha yang maha-berpahala itu menjadi berbelah (berrekah) di tengahnya.

पतितैःby fallen
पतितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपतित (कृदन्त; √पत् धातु)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘fallen’
पर्वतैःby mountains
पर्वतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचन
तैःby those
तैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया) बहुवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
मध्यतःfrom the middle
मध्यतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
पूरित-उदरम्having its cavity filled
पूरित-उदरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपूरित (कृदन्त; √पूर् धातु) + उदर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पूरितम् उदरं यस्य/यत्र)
चक्रतीर्थम्Cakra-tīrtha
चक्रतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चक्रस्य तीर्थम्)
महा-पुण्यम्greatly meritorious
महा-पुण्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् पुण्यम्)
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन
विच्छेदम्a split/separation
विच्छेदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविच्छेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचन
आययौcame to/occurred
आययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Narrator (contextual; Sūta resumes explicitly in 4.64)

Tirtha: Cakratīrtha

Type: tirtha

Scene: A sacred water-site called Cakratīrtha shown with a dramatic central cleft; fallen mountain-masses fill a hollow, turning part of the water-body into firm land while the tīrtha remains revered.

C
Cakratīrtha

FAQs

Even seemingly disruptive events in sacred landscapes are narrated as purposeful, revealing the special sanctity (māhātmya) of a tīrtha.

Cakratīrtha, described as mahāpuṇya (greatly merit-giving) within the Setukhaṇḍa.

No direct rite is prescribed in this verse; it focuses on the tīrtha’s physical-sacred formation.