Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 46

Devanagari script

पापनाशं कुरुष्व त्वं मोक्षं च कुरु शाश्वतम् । चक्रतीर्थमिति ख्यातिं लोकस्य परिकल्पय

Transliteration

pāpanāśaṃ kuruṣva tvaṃ mokṣaṃ ca kuru śāśvatam | cakratīrthamiti khyātiṃ lokasya parikalpaya

Translation

Wahai Tuhan, hapuskanlah segala dosa dan kurniakan juga moksha yang kekal. Jadikanlah tempat ini masyhur di kalangan manusia sebagai ‘Cakratīrtha’.

Word by Word

• पापनाशम्: destruction of sin
• पापनाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पापनाश (प्रातिपदिक; पाप + नाश)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: पापस्य नाशः)

• कुरुष्व: do (for yourself)
• कुरुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; (कुरु + स्व = आत्मनेपद-आदेशरूप/आत्मनः प्रति प्रेरणा)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/त्रिलिङ्ग-प्रयोग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• कुरु: do / make
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शाश्वतम्: eternal
• शाश्वतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मोक्षम् इति विशेष्यस्य)

• चक्रतीर्थम्: the Cakra-tīrtha (holy ford)
• चक्रतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र + तीर्थ (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष-भाव: चक्रस्य तीर्थम्)

• इति: thus / as
• इति: Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/निदर्शन-अव्यय (quotative particle)

• ख्यातिम्: fame / renown
• ख्यातिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• लोकस्य: of the world / among people
• लोकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• परिकल्पय: establish / ordain
• परिकल्पय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कल्प् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Gālava (implied)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakratīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Cakrāyudha (Sudarśana) as addressed deity

Visual Art Cues

Scene: Sages petition the divine discus to make the place a famed Cakratīrtha that destroys sins and grants eternal liberation; the tīrtha landscape is serene yet charged with protective divinity.

Characters & Entities

• Cakrāyudha
• Cakratīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is praised as a gateway from purification (pāpa-nāśa) to liberation (mokṣa).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Cakratīrtha—explicitly named and established in fame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied: pilgrimage and bathing at Cakratīrtha for sin-removal and liberation.