Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

विपुलां संपदं तस्मै प्रीतो दद्यान्महेश्वरः । द्वितीयायां तिथौ मर्त्यो यो न कुर्यान्महालयम्

Transliteration

vipulāṃ saṃpadaṃ tasmai prīto dadyānmaheśvaraḥ | dvitīyāyāṃ tithau martyo yo na kuryānmahālayam

Translation

Dengan perkenan-Nya, Maheśvara mengurniakan kepadanya kemakmuran yang melimpah. Namun insan yang pada tithi kedua (Dvitīyā) tidak melaksanakan upacara Mahālaya…

Word by Word

• विपुलाम्: abundant, great
• विपुलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)

• संपदम्: prosperity, wealth
• संपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (fem. acc. sg.)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन (dat. sg.)

• प्रीतः: pleased
• प्रीतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रीत (कृदन्त; √प्री (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भावे; विशेषण (masc. nom. sg.)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• महेश्वरः: Maheshvara (Śiva)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महा + ईश्वर; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc. nom. sg.)

• द्वितीयायाम्: on the second
• द्वितीयायाम्: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण (fem. loc. sg.)

• तिथौ: lunar day (tithi)
• तिथौ: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (fem. loc. sg.)

• मर्त्यः: a mortal man
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc. nom. sg.)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (rel. pron. masc. nom. sg.)

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negative particle)

• कुर्यात्: should do/perform
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• महालयम्: Mahālaya rite (great obsequial offering)
• महालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महालय (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महत्/महा + आलय; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)

Speaker

Skanda (deduced from Setukhaṇḍa narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra (Setubandha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at Setu performs Mahālaya rites on Dvitīyā; Śiva, pleased, bestows prosperity—contrasted with the implied peril of neglect.

Characters & Entities

• Śiva (Maheśvara)
• Dvitīyā-tithi
• Mahālaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma performed at the proper time yields both material stability and divine approval; neglect is spiritually risky.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setu-kṣetra (Setukhaṇḍa) provides the sacred-pilgrimage backdrop for the Mahālaya teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Mahālaya on Dvitīyā-tithi; the verse contrasts Śiva’s reward with the consequence of omission (continued in the next verse).