Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 53

Devanagari script

उन्मादस्तत्क्षणादेव तस्य नश्येन्न संशयः । इत्युक्तस्तं प्रणम्यासौ जैमिनिं मुनिपुंगवम्

Transliteration

unmādastatkṣaṇādeva tasya naśyenna saṃśayaḥ | ityuktastaṃ praṇamyāsau jaiminiṃ munipuṃgavam

Translation

Kegilaannya akan lenyap pada saat itu juga—tiada syak. Setelah diberi nasihat demikian, dia pun menunduk bersujud kepada Jaimini, resi unggul, yang terkemuka antara para muni.

Word by Word

• उन्मादः: madness
• उन्मादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उन्माद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• तत्क्षणात्: from that very moment
• तत्क्षणात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; तत् क्षणः इति कर्मधारय/तत्पुरुष-समास, पञ्चमी ‘from that moment’

• एव: indeed
• एव: Nipata (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक निपात

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• नश्येत्: would perish
• नश्येत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध निपात

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Quotative (Ukti/उक्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक

• उक्तः: having been told
• उक्तः: Karta (Subject of passive/कर्मणि कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been told’

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• प्रणम्य: having bowed to
• प्रणम्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive); ‘having bowed’

• असौ: he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; संकेतार्थ ‘that man/he’

• जैमिनिम्: Jaimini
• जैमिनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जैमिनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• मुनिपुंगवम्: best of sages
• मुनिपुंगवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + पुंगव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; मुनीनां पुंगवः इति षष्ठी-तत्पुरुष

Speaker

Narrator (describing Jaimini’s assurance and Nanda’s response)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanuṣkoṭi (Setu-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Jaimini speaks with calm certainty; the king folds hands and bows, accepting the instruction; the afflicted son is nearby, suggesting urgency and hope.

Characters & Entities

• Jaimini
• Nanda (implied as the one who bows)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent trust in a realized sage’s instruction and prompt performance of tīrtha-dharma is shown to bring swift transformation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The promised cure is tied to the Setukhaṇḍa’s featured tīrtha—Dhanuṣkoṭi—where the instructed bath is to be performed.

What ritualistic prescription is mentioned?

Obediently undertaking the prescribed snāna; additionally, paying respect (praṇāma) to the instructing sage.