Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29

Devanagari script

यस्मादनागसं सुप्तमत्याक्षीन्मां भवान्नृप । मच्छापात्त्वमतः शीघ्रमुन्मत्तश्चर भूपते

Transliteration

yasmādanāgasaṃ suptamatyākṣīnmāṃ bhavānnṛpa | macchāpāttvamataḥ śīghramunmattaścara bhūpate

Translation

Wahai nṛpa, kerana engkau menganiayaku ketika aku tidur dan tidak bersalah, maka dengan sumpah serapahku, wahai penguasa bumi, segeralah mengembara seperti orang gila.

Word by Word

• यस्मात्: because (from which reason)
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धाव्यय (relative adverbial): पञ्चमी-एकवचनरूपेण हेत्वर्थे (because/from which reason)

• अनागसम्: innocent, guiltless
• अनागसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्-आगस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्गयुक्त विशेषण (निर्दोषम्)

• सुप्तम्: sleeping
• सुप्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √स्वप् (धातु) + क्त
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle)

• अत्याक्षीः: you attacked/afflicted
• अत्याक्षीः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अति-√अक्ष् (धातु; here in sense 'to harm/overlook/assail' per context)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भवान्: you (honorific)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• मत्-शापात्: from my curse
• मत्-शापात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-षष्ठी/प्रातिपदिक-रूप) + शाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मम शापः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अतः: therefore
• अतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थे (therefore)

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• उन्मत्तः: mad, deranged
• उन्मत्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उन्-√मद् (धातु) + क्त (उन्मत्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (mad/deranged)

• चर: roam, wander
• चर: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चर् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• भूपते: O lord of the earth (king)
• भूपते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Speaker

Dhyānakāṣṭha (Bhṛgu-line sage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu (Setubandha/Rāmeśvara-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly

Visual Art Cues

Scene: The bear-sage, now fully authoritative, pronounces a curse; the king recoils as if struck, attendants alarmed, the forest air charged.

Characters & Entities

• Śāpa (curse)
• Dharmagupta (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Harming an innocent—especially one who is helpless—invites swift karmic retribution, here expressed as a sage’s curse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The moral drama unfolds in Setukhaṇḍa’s Setu sacred context, reinforcing the region’s role as a purifier and revealer of dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse delivers a śāpa (curse) as narrative consequence.