Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 98

Devanagari script

गालव उवाच । विष्णुचक्रं नमस्तेस्तु विश्वरक्षणदीक्षित । नारायणकरांभोजभूषणाय नमोऽस्तु ते

Transliteration

gālava uvāca | viṣṇucakraṃ namastestu viśvarakṣaṇadīkṣita | nārāyaṇakarāṃbhojabhūṣaṇāya namo'stu te

Translation

Gālava berkata: “Sembah sujud kepadamu, wahai Cakra Viṣṇu, yang ditahbiskan untuk melindungi alam semesta! Wahai perhiasan pada tangan-teratai Nārāyaṇa, sembah sujud kepadamu.”

Word by Word

• गालवः: Gālava
• गालवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गालव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम् (उवाच इति कर्ता)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्काल), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• विष्णु-चक्रम्: Viṣṇu’s discus
• विष्णु-चक्रम्: Sambodhya (Addressee/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘विष्णोः चक्रम्’); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; संबोधनार्थे स्तुत्युपपद (addressed object)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Discourse/Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावे प्रयुक्तं निपातवत्; नमस्कारार्थक (salutation particle)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचनम्; ‘to you’

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘let it be’

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• विश्व-रक्षण-दीक्षित: O one consecrated for protecting the universe
• विश्व-रक्षण-दीक्षित: Sambodhya (Addressee/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + रक्षण (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव) + दीक्षित (प्रातिपदिक/क्त-कृदन्त)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; ‘विश्वस्य रक्षणे दीक्षितः’); पुंलिङ्ग; संबोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्; विष्णुचक्रं इति सम्बोध्यस्य विशेषणम्

• नारायण-कर-अम्भोज-भूषणाय: to the ornament of Nārāyaṇa’s lotus-hand
• नारायण-कर-अम्भोज-भूषणाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक) + अम्भोज (प्रातिपदिक) + भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष-श्रृङ्खला; ‘नारायणस्य करः’ + ‘करस्य अम्भोजम्’ + ‘अम्भोजस्य भूषणम्’); नपुंसक/पुंभावे प्रातिपदिक ‘भूषण’ (नपुंसक); चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचनम्; नमः इत्यस्य योगे ‘to (you who are) the ornament…’

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Discourse/Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नमस्कारार्थक अव्ययप्रयोगः

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचनम्

Speaker

Gālava

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharma-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Sudarśana (Viṣṇu-cakra)

Visual Art Cues

Scene: Gālava addresses the hovering Sudarśana with folded hands; the discus is shown as a radiant, sentient presence near Nārāyaṇa’s lotus-hand (iconic association), suggesting cosmic guardianship.

Characters & Entities

• Gālava
• Sudarśana (Viṣṇu-cakra)
• Nārāyaṇa (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Surrender to the Lord’s protective power (Sudarśana) is portrayed as a dharmic refuge for the world and the devotee.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The praise occurs in the Setu Māhātmya setting, connected with Dharma-tīrtha in the Setu region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stotra/namaskāra (hymn and salutation) to Sudarśana is exemplified as a devotional practice.