Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

Devanagari script

एकां विभावरीं राजंस्त्वया वत्स्यामि वै तदा । इत्युक्तो नृपतिर्हृष्टः स्वपुरीं प्राविशद्द्विजाः

Transliteration

ekāṃ vibhāvarīṃ rājaṃstvayā vatsyāmi vai tadā | ityukto nṛpatirhṛṣṭaḥ svapurīṃ prāviśaddvijāḥ

Translation

“Wahai raja, pada waktu itu aku akan tinggal bersamamu selama satu malam.” Mendengar demikian, raja pun bersukacita lalu memasuki kotanya sendiri, wahai para Dvija.

Word by Word

• एकाम्: one
• एकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विभावरीम् इत्यस्य विशेषणम्

• विभावरीम्: night
• विभावरीम्: Karma (Extent of time/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विभावरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/कालपरिमाण), एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• त्वया: with you
• त्वया: Sahakari (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (सह), एकवचन

• वत्स्यामि: I will stay/dwell
• वत्स्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (भविष्यत्/फ्यूचर), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• वै: indeed
• वै: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• तदा: then
• तदा: Kriya-visheshana (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• इति: thus
• इति: Vacana-marker (Quotation)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-निपात (quotative particle)

• उक्तः: having been told
• उक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नृपतिः इत्यस्य विशेषणम्; कर्मणि ‘having been told’

• नृपतिः: the king
• नृपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु) → हृष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नृपतिः इत्यस्य विशेषणम्

• स्वपुरीम्: his own city
• स्वपुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-पुरी (प्रातिपदिक; स्व + पुरी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• प्राविशत्: entered
• प्राविशत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/इम्परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• द्विजाः: O twice-born (brāhmaṇas)
• द्विजाः: Sambodhana/Listener-reference
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे/श्रोत्रृ-सम्बोधनरूपे पाठे प्रयुक्तम्

Speaker

Narrator (reporting Urvaśī’s words and the king’s response)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kurukṣetra (departure after boon)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (dvijāḥ) explicitly addressed

Visual Art Cues

Scene: After Urvaśī promises to dwell with him for one night at the appointed time, the king rejoices and departs, entering his city with uplifted heart; brāhmaṇas are addressed as witnesses to the tale.

Characters & Entities

• Urvaśī
• Purūravas (implied)
• Brāhmaṇas (dvijāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire is regulated by terms and timing; Purāṇic stories often show that outcomes follow appointed conditions, not impulse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kurukṣetra remains the sacred backdrop, though this verse shifts the action toward the king’s return home.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it records an agreed condition (one night) and the king’s departure.