Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 2

Devanagari script

अग्नितीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम् । तीर्थानामुत्तमं तीर्थं सर्वाभीष्टैकसाधनम् । तत्र स्नायान्नरो भक्त्या स्वपापपरिशुद्धये

Transliteration

agnitīrthaṃ mahāpuṇyaṃ mahāpātakanāśanam | tīrthānāmuttamaṃ tīrthaṃ sarvābhīṣṭaikasādhanam | tatra snāyānnaro bhaktyā svapāpapariśuddhaye

Translation

Agnitīrtha ialah tīrtha yang amat besar pahalanya, pemusnah dosa-dosa besar—tīrtha yang paling utama antara segala tīrtha, satu-satunya sarana untuk menunaikan segala hajat. Di sana hendaklah seseorang mandi dengan bhakti demi penyucian sempurna dosa-dosanya sendiri.

Word by Word

• अग्नितीर्थम्: Agni-tīrtha (the fire sacred ford)
• अग्नितीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अग्नेः तीर्थम्)

• महापुण्यम्: very meritorious
• महापुण्यम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महā (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अग्नितीर्थस्य)

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महā (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (महापातकस्य नाशनम्)

• तीर्थानाम्: of (all) tīrthas
• तीर्थानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• उत्तमम्: best
• उत्तमम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)

• तीर्थम्: sacred ford/place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्वाभीष्टैकसाधनम्: the sole means to all desired goals
• सर्वाभीष्टैकसाधनम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अभीष्ट (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक) + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वाभीष्टस्य एकं साधनम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• स्नायात्: should bathe
• स्नायात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नरः: a man/person
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• स्वपापपरिशुद्धये: for the purification of one’s own sins
• स्वपापपरिशुद्धये: Sampradana/Prayojana (Purpose/सम्प्रदान-प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + परिशुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वपापस्य परिशुद्धिः)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agnitīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (Naimiṣāraṇya assembly)

Visual Art Cues

Scene: A luminous coastal tīrtha at Setu: pilgrims descend stone steps into sea-water at dawn; a small fire-altar motif or flame-like aura marks Agnitīrtha; distant line of sandbanks/Setu; devotees with añjali, wet garments, and offerings.

Characters & Entities

• Agnitīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional bathing at a sanctified place is framed as an inner cleansing—removing even heavy karmic burdens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agnitīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe at Agnitīrtha with bhakti for purification from sins.