Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

सा कदाचिन्मनोज्ञांगी सुवेषा चारुहासिनी । विंध्यपादवनोद्देशे विचचार विलासिनी

Transliteration

sā kadācinmanojñāṃgī suveṣā cāruhāsinī | viṃdhyapādavanoddeśe vicacāra vilāsinī

Translation

“Pada suatu ketika, wanita yang elok anggotanya itu—berhias indah dan tersenyum manis—berjalan-jalan dengan riang di kawasan rimba di kaki pergunungan Vindhya.”

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कदाचित्: once
• कदाचित्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: at some time)

• मनोज्ञाङ्गी: having charming limbs
• मनोज्ञाङ्गी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोज्ञ + अङ्गिन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (मनोज्ञानि अङ्गानि यस्याः)

• सुवेषा: well-dressed
• सुवेषा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + वेष (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सु-वेषा)

• चारुहासिनी: smiling sweetly
• चारुहासिनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चारु + हासिन् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (चारु हासः यस्याः)

• विन्ध्यपादवनोद्देशे: in a forest-tract at the foot of the Vindhya
• विन्ध्यपादवनोद्देशे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विन्ध्य + पाद + वन + उद्देश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (विन्ध्यस्य पादे वनस्य उद्देशः)

• विचचार: wandered about
• विचचार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: वि

• विलासिनी: the playful/beautiful woman
• विलासिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विलासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: Suśīlā, well-adorned and smiling, strolls playfully through a forest at the Vindhya foothills—flowers, creepers, and dappled light; a calm before impending plot tension.

Characters & Entities

• Sūta
• Vindhya
• Suśīlā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seemingly ordinary movements within a sacred landscape can become the turning point of dharma and adharma in Purāṇic storytelling.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears; the geography is broadly the Vindhya foothill forest.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.