Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 44

सूर्याद्वै धर्मराड् जज्ञे ते नेदं निर्मितं पुरा । धर्मेण निर्मितं दृष्ट्वा धर्मारण्यमनुत्तमम् । धर्मारण्यमिति प्रोक्तं यन्मया स्कन्द पुण्यदम्

sūryādvai dharmarāḍ jajñe te nedaṃ nirmitaṃ purā | dharmeṇa nirmitaṃ dṛṣṭvā dharmāraṇyamanuttamam | dharmāraṇyamiti proktaṃ yanmayā skanda puṇyadam

Daripada Sūrya lahirlah Dharmarāṭ; dialah yang pada zaman purba membentuk tempat suci ini. Melihat rimba tiada bandingan yang dibina oleh Dharma, maka dinamakan ‘Dharmāraṇya’—sebagaimana aku nyatakan kepadamu, wahai Skanda—yang mengurniakan pahala suci (puṇya).

सूर्यात्from the Sun
सूर्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
धर्मराट्Dharmarāṭ (king Dharma)
धर्मराट्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + राट् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'धर्मस्य राट्' (king of Dharma)
जज्ञेwas born
जज्ञे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'they' (contextual)
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (not)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र द्वितीया (object)
निर्मितम्made; constructed
निर्मितम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर् + मा (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; इदम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly/earlier)
धर्मेणby Dharma
धर्मेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
निर्मितम्made; constructed
निर्मितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिर् + मा (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (दृष्ट्वा इत्यस्य कर्म)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
धर्मारण्यम्Dharma-forest (Dharmāraṇya)
धर्मारण्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'धर्मस्य अरण्यम्'
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धर्मारण्यम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
धर्मारण्यम्Dharmāraṇya
धर्मारण्यम्:
Karta (Predicate nominative/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootधर्म + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (quoted name)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक (thus)
प्रोक्तम्was called; was said
प्रोक्तम्:
Kriya (Passive predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (it was said/called)
यत्which
यत्:
Karta (Relative pronoun/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (that which)
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instrument in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
स्कन्दO Skanda
स्कन्द:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
पुण्यदम्merit-giving
पुण्यदम्:
Karta (Qualifier of relative/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य + द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'पुण्यं ददाति' इति (merit-giving) — यत् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: Skanda

Scene: Dharmarāṭ, radiant with solar aura, consecrates or ‘creates’ a vast sacred forest: trees arranged like a mandala, a central shrine/altar implied; the very air glows with dharma.

S
Sūrya
D
Dharmarāṭ
D
Dharma
D
Dharmāraṇya
S
Skanda

FAQs

A holy site is holy because it is grounded in Dharma: the very landscape is portrayed as shaped by righteousness, making pilgrimage a direct encounter with dharma-made space.

Dharmāraṇya—the ‘Forest of Dharma’—is explicitly glorified as an unsurpassed puṇya-kṣetra.

No specific ritual is detailed here; the verse establishes the sacred origin and merit-bearing nature of Dharmāraṇya.