Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Dharmaranya Mahatmya›Adhyaya 40›Shloka 67
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 67

Devanagari script

स्थापितं देवदेवैश्च ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः । धर्मारण्यं कृतयुगे त्रेतायां सत्यमंदिरम् । द्वापरे वेदभवनं कालौ मोहेरकं स्मृतम्

Transliteration

sthāpitaṃ devadevaiśca brahmaviṣṇuśivādibhiḥ | dharmāraṇyaṃ kṛtayuge tretāyāṃ satyamaṃdiram | dvāpare vedabhavanaṃ kālau moherakaṃ smṛtam

Translation

Tempat ini didirikan oleh para dewa di atas para dewa—Brahmā, Viṣṇu, Śiva dan lainnya. Pada Kṛta-yuga ia dikenali sebagai Dharmāraṇya; pada Tretā-yuga sebagai Satyamandira; pada Dvāpara-yuga sebagai Vedabhavana; dan pada Kali-yuga dikenang sebagai Moheraka.

Word by Word
स्थापितम्was established
स्थापितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थापित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (was established)
देवदेवैःby the gods of gods
देवदेवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेव + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्मधारय (देवाः ये देवाः = gods among gods)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
ब्रह्मविष्णुशिवादिभिःby Brahmā, Viṣṇu, Śiva and others
ब्रह्मविष्णुशिवादिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + विष्णु + शिव + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समाहार/गणवाचक-तत्पुरुष (ब्रह्म-विष्णु-शिव-आदि)
धर्मारण्यम्Dharmāraṇya
धर्मारण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (धर्मस्य अरण्यम्)
कृतयुगेin the Kṛta-yuga
कृतयुगे:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कृतस्य युगे)
त्रेतायाम्in the Tretā (yuga)
त्रेतायाम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
सत्यमन्दिरम्Satyamandira (temple of truth)
सत्यमन्दिरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य + मन्दिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (सत्यं मन्दिरम्)
द्वापरेin the Dvāpara (yuga)
द्वापरे:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (युगनाम), सप्तमी (7th), एकवचन
वेदभवनम्Vedabhavana (abode of the Veda)
वेदभवनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद + भवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वेदस्य भवनम्)
कलौin the Kali (yuga)
कलौ:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; युगनाम
मोहेरकम्Moheraka (name/title)
मोहेरकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोहे + रक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पाठ-रूपेण विशेष-नाम (अर्थः अनिश्चितः)
स्मृतम्is remembered/called
स्मृतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (is remembered/called)
Speaker

Narrator (site-glorification within Dharmāraṇya Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (yuga-names: Satyamandira, Vedabhavana, Moheraka)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (King)

Visual Art Cues

Scene: A grand cosmic map: the Trimūrti establishing a forest-kshetra; four yuga panels show the same site with different emblems—Dharma (bull/pillar), Satya (mirror/white banner), Veda (palm-leaf/ṛṣi recitation), Kali-Moha (fog/entangling vines) labeled with the four names.

Characters & Entities
B
Brahmā
V
Viṣṇu
Ś
Śiva
D
Dharmāraṇya
S
Satyamandira
V
Vedabhavana
M
Moheraka
K
Kṛta-yuga
T
Tretā-yuga
D
Dvāpara-yuga
K
Kali-yuga

FAQs

A kṣetra’s sanctity is timeless—its divine foundation persists through the yugas even as its names and modes of remembrance change.

Dharmāraṇya, also known as Satyamandira (Tretā), Vedabhavana (Dvāpara), and Moheraka (Kali).

No ritual is prescribed; the verse provides sacred toponymy and yuga-wise identity of the kṣetra.

←Previous Verse
Next Verse→