Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 44

अवटंकैर्हि ज्ञायंते नान्यथा ज्ञायते क्वचित् । गोत्रैश्च प्रवरैश्चैव अवटंकैर्नृपात्मज

avaṭaṃkairhi jñāyaṃte nānyathā jñāyate kvacit | gotraiśca pravaraiścaiva avaṭaṃkairnṛpātmaja

Sesungguhnya mereka dikenali melalui tanda-tanda pembeza (avaṭaṃkaka) ini; selain itu, di mana-mana pun mereka tidak diketahui. Juga melalui gotra dan pravara—melalui tanda-tanda ini, wahai putera raja.

अवटंकैःby avaṭaṃkas (marks/identifiers)
अवटंकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअवटंक (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्—पुंलिङ्गः; विभक्तिः—तृतीया; वचनम्—बहुवचनम्
हिindeed/for
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक-निपातः (for/indeed)
ज्ञायन्तेare known
ज्ञायन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलकारः—लट् (Present); पुरुषः—प्रथम; वचनम्—बहुवचनम्; पदम्—आत्मनेपदम्; प्रयोगः—कर्मणि (passive)
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Adverbial modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: otherwise)
ज्ञायतेis known
ज्ञायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलकारः—लट् (Present); पुरुषः—प्रथम; वचनम्—एकवचनम्; पदम्—आत्मनेपदम्; प्रयोगः—कर्मणि (passive)
क्वचित्anywhere/ever
क्वचित्:
Adverbial modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्ययम्; देश/कालवाचक-अव्ययम् (at any place/ever)
गोत्रैःby lineages
गोत्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्—नपुंसकलिङ्गः; विभक्तिः—तृतीया; वचनम्—बहुवचनम्
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
प्रवरैःby pravaras (ancestral seers lists)
प्रवरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्—पुंलिङ्गः; विभक्तिः—तृतीया; वचनम्—बहुवचनम्
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
एवindeed/only
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः
अवटंकैःby avaṭaṃkas
अवटंकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअवटंक (प्रातिपदिक)
Formलिङ्गम्—पुंलिङ्गः; विभक्तिः—तृतीया; वचनम्—बहुवचनम्
नृपात्मजO king's son
नृपात्मज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formसमासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपस्य आत्मजः); लिङ्गम्—पुंलिङ्गः; विभक्तिः—सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन); वचनम्—एकवचनम्

Vyāsa (contextual—continuation of Vyāsa’s reply)

Listener: nṛpātmaja (prince)

Scene: Vyāsa addressing a prince: a schematic depiction of gotra-pravara ‘tree’ beside ritual implements; the prince listens attentively.

G
gotra
P
pravara
A
avaṭaṃkaka
N
nṛpātmaja

FAQs

Dharma is preserved through clear transmission of lineage-knowledge (gotra/pravara) and the disciplined markers of tradition.

Dharmāraṇya remains the sacred narrative setting; the verse itself is about dhārmic identification systems.

Implicitly, it supports the use of gotra and pravara in Vedic rites for proper invocation and ritual propriety.