Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 97

कुरुक्षेत्रादि क्षेत्राणि अयोध्यादिपुरस्तथा । पुष्कराद्यानि सर्वाणि मुक्तिनामानि संति वै

kurukṣetrādi kṣetrāṇi ayodhyādipurastathā | puṣkarādyāni sarvāṇi muktināmāni saṃti vai

Kurukṣetra dan medan suci yang lain, Ayodhyā dan kota-kota suci yang lain, serta Puṣkara dan selebihnya—semuanya benar-benar termasyhur sebagai “nama-nama pembebasan”, yakni tīrtha yang mengurniakan mokṣa.

कुरुक्षेत्रादिbeginning with Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रादि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुरुक्षेत्र + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अव्ययीभावः—कुरुक्षेत्रादि = ‘कुरुक्षेत्रं आदिः यस्य/येषाम्’ (beginning with Kurukṣetra)
क्षेत्राणिsacred fields/regions
क्षेत्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
अयोध्यादिbeginning with Ayodhyā
अयोध्यादि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअयोध्या + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अव्ययीभावः—‘अयोध्या-आदि’ (beginning with Ayodhyā)
पुरःcities
पुरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘पुराणि’ अर्थे वैदिक/छान्दस-रूप ‘पुरः’
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थ (also/likewise)
पुष्कराद्यानिbeginning with Puṣkara
पुष्कराद्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुष्कर + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अव्ययीभावः—पुष्करादि (beginning with Puṣkara)
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्—(क्षेत्राणि/पुरः/तीर्थानि implied)
मुक्तिनामानि(having) names of liberation
मुक्तिनामानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ति + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—मुक्तेः नामानि (names of liberation)
सन्तिare/exist
सन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात; अवधारणार्थ (indeed)

Sūta (contextual continuation)

Tirtha: Kurukṣetra / Ayodhyā / Puṣkara (exemplary)

Type: kshetra

Scene: A symbolic map-like tableau: three iconic landscapes—Kurukṣetra’s sacred field, Ayodhyā’s temple-city skyline, and Puṣkara’s lake with ghats—linked by a pilgrim’s path, suggesting ‘names of liberation’ across Bhārata.

K
Kurukṣetra
A
Ayodhyā
P
Puṣkara

FAQs

Pilgrimage geography is a dharmic map: certain kṣetras and cities are celebrated as direct supports for liberation-oriented life.

Kurukṣetra, Ayodhyā, Puṣkara (as representative mokṣa-famed tīrthas).

No specific rite is prescribed; the verse classifies renowned places as liberation-associated.