Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

हनुमानुवाच । मत्स्वरूपं महाकायं न चक्षुर्विषयं कलौ । तेजोराशिमयं दिव्यमिति जानंतु वाडवाः

hanumānuvāca | matsvarūpaṃ mahākāyaṃ na cakṣurviṣayaṃ kalau | tejorāśimayaṃ divyamiti jānaṃtu vāḍavāḥ

Hanumān berkata: “Rupa sejati beta amat besar; pada zaman Kali ia bukanlah sesuatu yang dapat ditangkap oleh pandangan biasa. Biarlah orang bijaksana mengetahuinya sebagai yang ilahi, berupa gugusan sinar kemuliaan.”

हनुमान्Hanumān
हनुमान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मत्स्वरूपम्my form
मत्स्वरूपम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमत् (अस्मद्-सम्बन्धी) + स्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मम स्वरूपम् = ‘my form’)
महाकायम्of huge body
महाकायम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (स्वरूपस्य)
not
:
Sambandha/Negation particle (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
चक्षुःविषयम्perceptible to the eyes
चक्षुःविषयम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक) + विषय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चक्षुषः विषयः = ‘object of sight’); विशेषणम् (स्वरूपस्य)
कलौin the Kali age
कलौ:
Adhikarana (अधिकरण/Time-Location)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘कलियुगे’ अर्थे
तेजोराशिमयम्made of a heap of splendor
तेजोराशिमयम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतेजस् (प्रातिपदिक) + राशि (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (तेजोराशिः एव मयम् = ‘consisting of a mass of radiance’); विशेषणम् (स्वरूपस्य)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
इतिthus
इति:
Sambandha/Quotative (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणार्थक-निपात (quotative)
जानन्तुlet (them) know
जानन्तु:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
वाडवाःthe sages/ascetics (vāḍavas)
वाडवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवाडव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

Hanumān

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: viprāḥ (brāhmaṇas/sages)

Scene: Hanumān speaks with restrained majesty: his true form is immense and not ordinarily visible in Kali; he is envisioned as a divine mass of light, with sages listening in hushed awe.

H
Hanumān
K
Kali-yuga

FAQs

In Kali-yuga, divine reality is grasped more through faith, purity, and revelation than through ordinary sensory perception.

No tīrtha is mentioned; the verse is theological, describing Hanumān’s transcendent nature.

None explicitly; the teaching implies bhakti and inner refinement to approach divine darśana.