Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाज २२ मांडव्यसगोत्रस्य वत्ससवात्स्यसवात्स्यायनस ४ सामान्यलौगाक्षसगोत्रस्य गोत्रजा भद्रयोगिनी प्रवर ३ काश्यपवसिष्ठ अवत्सार २० कौशिकसगोत्रस्य गोत्रजा पक्षिणी प्रवर ३ विश्वामित्र अथर्व भारद्वाज २१ सामान्यप्रवर १ पैमग्यसभरद्वाज २ समानप्रवरा २ लौगाक्षसगार्ग्यायनसकाश्यपकश्यप ४ समानप्रवर ३ कौशिककुशिकसाः २ समानप्रवरः ४ औपमन्युलोगाक्षस २ समानप्रवराः

āṃgirasabārhaspatyabhāradvāja 22 māṃḍavyasagotrasya vatsasavātsyasavātsyāyanasa 4 sāmānyalaugākṣasagotrasya gotrajā bhadrayoginī pravara 3 kāśyapavasiṣṭha avatsāra 20 kauśikasagotrasya gotrajā pakṣiṇī pravara 3 viśvāmitra atharva bhāradvāja 21 sāmānyapravara 1 paimagyasabharadvāja 2 samānapravarā 2 laugākṣasagārgyāyanasakāśyapakaśyapa 4 samānapravara 3 kauśikakuśikasāḥ 2 samānapravaraḥ 4 aupamanyulogākṣasa 2 samānapravarāḥ

Di sini diberikan suatu katalog pelbagai set pravara (salasilah para ṛṣi leluhur) yang berkaitan dengan gotra tertentu—seperti kelompok Āṅgirasa–Bārhaspatya–Bhāradvāja dan lain-lain—berserta bilangan serta cabang-cabangnya. Penghitungan ini menjadi rujukan menurut dharma untuk menentukan persamaan atau perbezaan pravara dan gotra dalam hal perkahwinan yang sah.

आङ्गिरस-बार्हस्पत्य-भारद्वाजĀṅgirasa, Bārhaspatya, Bhāradvāja (names of ṛṣis/pravara)
आङ्गिरस-बार्हस्पत्य-भारद्वाज:
Visheshya (Appositional listing/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootआङ्गिरस (प्रातिपदिक) + बार्हस्पत्य (प्रातिपदिक) + भारद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (नाम-सूची/प्रवर-नामानि; सूची-प्रयोगे विभक्तिः अनिश्चित)
२२22
२२:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root२२ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (गणनासूचक)
माण्डव्य-स-गोत्रस्यof the Māṇḍavya gotra
माण्डव्य-स-गोत्रस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमाण्डव्य (प्रातिपदिक) + स- (उपसर्ग/अव्ययार्थक ‘सह’) + गोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (गोत्र), षष्ठी, एकवचन; ‘माण्डव्य-गोत्रस्य’ = of the Māṇḍavya gotra
वत्स-स-वात्स्य-स-वात्स्यायनसVatsa, Vātsya, Vātsyāyana (names)
वत्स-स-वात्स्य-स-वात्स्यायनस:
Visheshya (Appositional listing/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक) + वात्स्य (प्रातिपदिक) + वात्स्यायन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (नाम-सूची; विभक्तिः अनिश्चित)
4
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root४ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (गणनासूचक)
सामान्य-लौगाक्षस-गोत्रस्यof the common/general Laugākṣa gotra
सामान्य-लौगाक्षस-गोत्रस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसामान्य (प्रातिपदिक) + लौगाक्षस (प्रातिपदिक) + गोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (गोत्र), षष्ठी, एकवचन; ‘लौगाक्षस-गोत्रस्य’ with qualifier ‘सामान्य’ (common/general)
गोत्रजाborn in that gotra
गोत्रजा:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootगोत्रज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (गोत्रात् जाता)
भद्रयोगिनीBhadrayoginī (name)
भद्रयोगिनी:
Visheshya (Name/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootभद्रयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
प्रवरpravara (lineage seers)
प्रवर:
Visheshya (Heading/label)
TypeNoun
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (शीर्षक/सूची-शब्दः)
3
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root३ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (गणनासूचक)
काश्यप-वसिष्ठKāśyapa and Vasiṣṭha (names)
काश्यप-वसिष्ठ:
Visheshya (Appositional listing/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootकाश्यप (प्रातिपदिक) + वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन/बहुवचन (नाम-सूची; विभक्तिः अनिश्चित)
अवत्सारAvatsāra (name)
अवत्सार:
Visheshya (Name/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootअवत्सार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (नाम)
२०20
२०:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root२० (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (गणनासूचक)
कौशिक-स-गोत्रस्यof the Kauśika gotra
कौशिक-स-गोत्रस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक) + स- (अव्ययार्थक ‘सह’) + गोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (गोत्र), षष्ठी, एकवचन; ‘कौशिक-गोत्रस्य’
गोत्रजाborn in that gotra
गोत्रजा:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootगोत्रज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
पक्षिणीPakṣiṇī (name)
पक्षिणी:
Visheshya (Name/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootपक्षिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (नाम)
प्रवरpravara
प्रवर:
Visheshya (Heading/label)
TypeNoun
Rootप्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (शीर्षक/सूची-शब्दः)
3
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root३ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
विश्वामित्रViśvāmitra
विश्वामित्र:
Visheshya (Name/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (नाम)
अथर्वAtharva
अथर्व:
Visheshya (Name/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootअथर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (नाम)
भारद्वाजBhāradvāja
भारद्वाज:
Visheshya (Name/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootभारद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (नाम)
२१21
२१:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root२१ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
सामान्य-प्रवरcommon pravara
सामान्य-प्रवर:
Visheshya (Heading/label)
TypeNoun
Rootसामान्य (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (शीर्षक/सूची-शब्दः)
1
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root१ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
पैमग्यस-भारद्वाजPaimagya and Bhāradvāja (names)
पैमग्यस-भारद्वाज:
Visheshya (Appositional listing/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootपैमग्यस (प्रातिपदिक) + भारद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन/बहुवचन (नाम-सूची; विभक्तिः अनिश्चित)
2
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root२ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
समान-प्रवराhaving the same pravara
समान-प्रवरा:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (विशेषणम्; ‘समानः प्रवरः यस्याः’)
2
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root२ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
लौगाक्षस-गार्ग्यायनस-काश्यप-कश्यपLaugākṣa, Gārgyāyana, Kāśyapa, Kaśyapa (names)
लौगाक्षस-गार्ग्यायनस-काश्यप-कश्यप:
Visheshya (Appositional listing/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootलौगाक्षस (प्रातिपदिक) + गार्ग्यायनस (प्रातिपदिक) + काश्यप (प्रातिपदिक) + कश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (नाम-सूची; विभक्तिः अनिश्चित)
4
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root४ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
समान-प्रवरsame pravara
समान-प्रवर:
Visheshya (Heading/label)
TypeNoun
Rootसमान (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (शीर्षक/सूची-शब्दः)
3
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root३ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
कौशिक-कुशिकसाःKauśikas and Kuśikas (members/names)
कौशिक-कुशिकसाः:
Visheshya (Appositional listing/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक) + कुशिकस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (नाम-सूची; ‘-साः’ बहुवचन-प्रथमा)
2
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root२ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
समान-प्रवरःsame pravara
समान-प्रवरः:
Visheshya (Heading/label)
TypeNoun
Rootसमान (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (शीर्षक/सूची-शब्दः)
4
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root४ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
औपमन्यु-लोगाक्षसAupamanyu and Logākṣa/Laugākṣa (names)
औपमन्यु-लोगाक्षस:
Visheshya (Appositional listing/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootऔपमन्यु (प्रातिपदिक) + लोगाक्षस/लौगाक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन/बहुवचन (नाम-सूची; विभक्तिः अनिश्चित)
2
:
Sankhya (Count/गणना)
TypeIndeclinable
Root२ (संख्या)
Formसंख्यावाचक-अव्यय
समान-प्रवराःsame pravaras
समान-प्रवराः:
Visheshya (Heading/label)
TypeNoun
Rootसमान (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (शीर्षक/सूची-शब्दः)

Unspecified (Dharmāraṇya Khaṇḍa narrative voice; likely a smṛti-style citation within the Purāṇic discourse)

Scene: A learned assembly where a dharma-ācārya points to palm-leaf registers listing gotras and pravaras; students and householders listen, preparing for a marriage decision.

A
Aṅgiras
B
Bṛhaspati
B
Bharadvāja
M
Māṇḍavya
K
Kaśyapa
V
Vasiṣṭha
A
Avatsāra
K
Kauśika
V
Viśvāmitra
A
Atharvan
G
Gautama (contextually in this adhyāya)
Y
Yājñavalkya (contextually in this adhyāya)
K
Kātyāyana (contextually in this adhyāya)

FAQs

Dharma protects social and ritual order by respecting lineage rules; clarity about gotra and pravara prevents forbidden unions.

No specific tīrtha is praised in this verse; it is a dharma-śāstra style reference embedded in the Dharmāraṇya section.

No direct rite is prescribed here; the verse functions as a reference list for determining pravara/gotra compatibility.