Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

छलितो मुह्यमानस्तु दिवारात्रिं न वेत्ति च । पुंस्त्रीनपुंसकाश्चैव जडीभूतस्त्रिलोचनः

chalito muhyamānastu divārātriṃ na vetti ca | puṃstrīnapuṃsakāścaiva jaḍībhūtastrilocanaḥ

Tertipu dan bingung, baginda tidak lagi mengetahui beza siang dan malam; dan Yang Bermata Tiga, dalam keadaan kaku terpinga, tidak mampu membezakan lelaki, perempuan, atau netral.

छलितःdeceived
छलितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootछलित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √छल् धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (त्रिलोचनः)
मुह्यमानःbeing deluded
मुह्यमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुह्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मुह् धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/Present Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय-बोधक (particle: but/indeed)
दिवारात्रिम्day and night
दिवारात्रिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिवा + रात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्वः—दिवा च रात्रिः च (as a pair)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
वेत्तिknows
वेत्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
पुंस्male
पुंस्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुंस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार-द्वन्द्वस्य पूर्वपद (in compound)
स्त्रीfemale
स्त्री:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार-द्वन्द्वस्य मध्यपद (in compound)
नपुंसकाःneuters
नपुंसकाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनपुंसक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समाहार-द्वन्द्वस्य उत्तरपद (in compound)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
जडीभूतःbecome inert/stupefied
जडीभूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजड + भू (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘भूत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष/उपपद-समासः—जडः भूत्वा/जडतां गतः
त्रिलोचनःthe three-eyed one
त्रिलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—त्रीणि लोचनानि यस्य सः

Vyāsa (narration)

Tirtha: Unnamed Śiva-tīrtha (līlā of vyāmohana)

Type: kshetra

Listener: O great one (addressed interlocutor not specified in verse)

Scene: Śiva shown in a trance-like stupor, eyes unfocused, the sun and moon circling ambiguously overhead; surrounding figures appear androgynous or symbolically blended, conveying collapse of ordinary distinctions.

T
Trilocana (Śiva)

FAQs

Purāṇic narration uses extraordinary reversals to highlight līlā and the mysterious working of power (śakti) behind tīrtha sanctity.

The episode belongs to the Śiva-tīrtha account within Dharmāraṇya, serving as its mythic backdrop.

No explicit rite is mentioned in this verse.